ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԵԿՄԱԼԵԱՆ ՊԱՏԱՐԱԳԸ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԵԶԱԿԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ – Գ.

0 0
Read Time:2 Minute, 5 Second

yegmal
ԱՐՍԷՆ ՍԱՅԵԱՆ

Մակար Եկմալեան իր պատարագով կը լուծէ Արեւելեան եղանակներու վերաբերեալ՝ ներդաշ-նակութեան ամենաբարդ հարցերը, որոնք ուրիշներու համար հանելուկ եղած են։ Մակար Եկ-մալեանի Պատարագը, մեծ դեր կատարած է նաեւ հայ ժողովուրդի բազմաձայն երգեցողութե-ան զարգացման եւ ընդհանրացման մէջ։ Այս տեսանկիւնէն դիտելով, Եկմալեանի Պատարագը՝ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ եկեղեցւոյ եւ հայ ազգին մատուցուած մեծ ծառայութիւն մըն է։ Այս կէտը զգացած եւ ընդունած են մեր մշակոյթի գործիչները։
Արդարեւ, Եկմալեան Պատարագը հայկական երաժշտութեան այն գանձերէն է, որ արժանաւո-րապէս գնահատուած է Եւրոպական երաժշտական շրջանակներու կողմէ, որ պատարագին միջոցաւ առաջին անգամ ըլլալով զգացած են, հայկական ազգայիներաժշտական արուեստի գեղարուեստական ներդաշնակութիւնն ու գեղեցկութիւնը։
Յետագային, մասնագիտականօրէն ծանօթանալով Եկմալեան Պատարագին, զայն բարձր են գնահատած իտալացի աշխարհահռչակ երաժշտահան՝ Ճուզեփփէ Վերտին եւ ֆրանսացի ե-րաժշտահան ՍենՍանսը, ինչպէս նաեւ Եւրոպացի այլ երաժիշտներ ու երաժշտական յայտնի կազմակերպութիւններ։
Եկմալեանի ստեղծագործական ժառանգութեան պսակն է՝ Պատարագը։ Իր ընդհանուր կառու-ցուածքով, հարազատօրէն կþարտացոլէ՝ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ ա-րարողութեան աստիճանական զարգացման ամբողջական ընթացքը, ինքնին ներկայացնելով հետզհետէ ծաւալուող, լայնացող ու խորացող հոգեւորերաժշտական «Թատերգութիւն» մը, ո-րուն ,Գործող Անձինքն են, Պատարագիչ քահանան, սարկաւագներն ու դպիրները, իրենց թիւ երգերով, ասերգներով եւ շմբերգներով։arsen

Առաջին իսկ հայեացքով ի յայտ կու գայ Եկմալեանի մշակման ու ներդաշնակութեան իւրայա-տուկ՝ աստիճանական զարգացման առկայութիւնը։ Այդ բնորոշ գիծը ընթացք կþառնէ «Խոր-հուրդ Խորին» ի պարզ, անպաճոյճ մշակումէն, հասնելու համար մինչեւ «Քրիստոս Ի Մէջ Մեր Յայտնեցաւ»ի, ,Սուրբ Սուրբ»ի, ,Հայր Մերե եւ ,Քրիստոս Պատարագեալեի վսեմ, աւարտուած ներդաշնակութեան։
Եկմալեանի Պատարագը, հոգեւորերաժշտական թատերգութեան բնական զարգացման են-թարկուած իր ընդհանուր ձեւով հանդերձ, ունի իր զուրտ երաժշտական իւրայատուկ կառու-ցուածքը։ Ան բաղկացածէ երեք մասերէ, ձայնային,ձայնակայքային եւ որոշակի բնոյթ ունեցող երաժշտական արտայայտիչ մեղեդիներէ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը հանդէս կու գայ իւրայա-տուկ երաժշտական դերով։
Պատարագի երաժշտութեան ծաւալման ընթացքին, մեղեդիական փոքր դարձուածքներու՝ որ-պէս «Զօդող» ազդակներ հանդէս գալը, շատ կը յիշեցնէ մեծ կտաւի ստեղծագործութիւններուն յատուկ «Լէյթմոթիֆային» զարգացման սկզբունքը։
Եկմալեանի Պատարագը, հոգեւոր բնագրի ընթացքին «հետեւելով» հանդերձ, որպէս երաժշ-տական ամբողջութիւն, ուշագրաւ է իր իւրայատուկ կառուցուածքով։ Երեւոյթ մը, որ ինքնըս-տինքեան կþենթադրէ երգերու որոշակի կապակցութիւն եւ դասաւորութիւն։ Այս է անշուշտ որ նկատի ունեցած է Կոմիտաս Վարդապետ, երբ կþարտայայտուի Եկմալեան Պատարագի մա-սին, թէ՝ ,Դասաւորութիւնը շատ ճիշդ եւ յարմար է»։
Մակար Եկմալեան իր այս մեծածաւալ երկով, հայ իրականութեան մէջ հանդէս եկաւ որպէս լայն ստեղծագործութեան կերտիչ, երաժշտական իւրայատկութիւններուն գիտակ, Եւրոպա-կան ներդաշնակութեան եւ յատկապէս ,Հոմոֆոն» բազմաձայնութեան սկզբունքները հայ ե-րաժշտութեան մէջ փայլուն կերպով կիրարկելու ընդունակ, ինչպէս նաեւ մարդկային ձայնի կատարողական հնարաւորութիւններու եւ առհասարակ երգչախմբային գրութեան ոճի վար-պետ։
Հայ երաժշտութեան մասնագիտական անդրանիկ մշակներէն մէկուն կեանքի եւ ստեղծագոր-ծական ուղիի ուսումնասիրութեան նուիրուած՝ այս համեստ տողերով, կը փափաքինք երախ-տագիտութեան մեր զգացումին հետ, վառ պահել յիշատակը մեծ վարպետին՝ հայ երաժշտա-կան մշակոյթի պահպանման ի խնդիր։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles