ԳՈՅ­ՆԻ ՏԱՐ­ՐԱ­ԼՈՒ­ԾՈՒ­ՄԸ ՀԱՅ­ԵԱՑ­ՔԻ ՄԷՋ…“ՋՐԱՆ­ԿԱՐ ԲԱ­ՑԻԿ­ՆԵՐ ՃԱ­ՆԱ­ՊԱՐ­ՀԷՆ“

0 0
Read Time:9 Minute, 4 Second

ha7  ՄԵ­ԼԱՆ­ԻԱ ՊԱ­ՏԱԼ­ԵԱՆ ha2

Առա­ջին տպա­ւո­րու­թիւնը Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նի նկար­չու­թիւ­նից հո­գուդ նրբօ­րէն դիպ­չող հան­դար­տու­թիւնն է, ակն­յայտ այն­քան, որ այլ վե­րար­տա­յայ­տու­թիւն­նե­րի անհ­րա­ժեշ­տու­թիւն չես ու­նե­նում: Այս­պի­սի զգա­ցո­ղու­թիւն, սո­վո­րա­բար, առա­ջա­նում է, երբ հա­ղոր­դա­կից ես դառ­նում մէկ ու­րի­շի հո­գե­կան վի­ճա­կի չա­փա­զանց մա­քուր ար­տա­յայ­տու­թեան: Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նը այն­պէս է նկա­րում, ինչ­պէս գրում է: Իր տպա­ւո­րա­պաշտ նկար­չու­թիւնը ան­մի­ջա­կան ար­ձա­գանգն է բնու­թեան ձայ­նի.այդ հա­րա­զա­տու­թիւնն է, որ յայտ­նա­բե­րե­լով իր ներ­սում, նա կա­րո­ղա­նում է այդ­քան ան­մի­ջա­կա­նօ­րէն զգալ բնու­թեան իւ­րա­քան­չիւր շար­ժում, իւ­րա­քան­չիւր փո­փո­խու­թիւն, ծո­վի խռով­քի մէջ տես­նել ներ­քին հան­դար­տու­թիւնը, զգալ առա­ւօտ­եայ լոյ­սից կեր­պարա­փոխ­ուած ծա­ռի սէ­րը: Այդ­պի­սին են նա­եւ նրա գրա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րը, ար­ձակ բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­նե­րը, հան­դարտ, խո­հուն, մտա­յին մա­քուր վի­ճակ­նե­րի խօս­քա­յին դրսե­ւո­րում­ներ:

Ար­ուես­տի Ակա­դեմ­իա­յի նա­խա­գահ Արամ Իսա­բէկ­եան եւ Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եան...
Ար­ուես­տի Ակա­դեմ­իա­յի նա­խա­գահ Արամ Իսա­բէկ­եան եւ Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եան…

Նկար­չու­թեամբ նա փոր­ձում է “թարգ­մա­նել“ աշ­խար­հի գու­նա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թեան փի­լի­սո­փա­յու­թիւնը, շատ նուրբ զգա­լով գոյ­նի յու­զա­կա­նու­թիւնը, ռիթ­մը, մե­ղե­դայ­նու­թիւնը, այ­սինքն, երկ­րի գե­ղեց­կու­թեան հմայ­քը լոյ­սի անդ­րա­դար­ձում­նե­րում:

Յ. Ար­մէն­եա­նի նկար­նե­րում գոյ­նը ծնւում է լոյ­սից, ամէն օր ծա­գող արե­ւի, աշ­խար­հին նետ­ուած հայ­եաց­քի համ­բոյ­րից: Այս ման­րան­կար­նե­րը պատ­մում են յու­զա­կան նուրբ աշ­խարհ ու­նե­ցող էու­թեան մա­սին: Ջրա­ներ­կը, նկար­չա­կան այն մի­ջո­ցը, որով աշ­խա­տում է հե­ղի­նա­կը, աւե­լի ընդգ­ծում է զգաց­մուն­քի թա­փան­ցի­կու­թիւնը:ha3

Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նի ցու­ցա­հան­դէ­սը, որ այս օրե­րին ըն­թա­նում է Գե­ղար­ուես­տի ակա­դեմ­իա­յի Ալ­պերթ եւ Թով Պո­յաճ­եան ցու­ցաս­րա­հում, կրում էՋրան­կար բա­ցիկ­ներ ճա­նա­պար­հէն խո­րա­գի­րը եւ ներ­կա­յաց­նում է փոք­րա­չափ բա­ցիկ­ներ յի­շեց­նող բնան­կար­նե­րի շարք, աշ­խար­հագ­րա­կան ընդգր­կուն մի­ջա­վայ­րով: Սո­վո­րա­բար ճամ­բոր­դու­թեան տպա­ւո­րու­թիւն­նե­րի լա­ւա­գոյն ձե­ւը հա­մա­րում են օրագ­րա­յին գրա­ռում­նե­րը, Ար­մէն­եա­նի պա­րա­գա­յում այդ գրա­ռում­նե­րը ջրա­ներկ պատ­կեր­ներ են: Նկար­չա­կան այս օրագ­րու­թիւնը սկսւում է իր նախ­նի­նե­րի բնօր­րա­նից` Արեւմտ­եան Հա­յաս­տա­նից (“Վա­նայ ծով` Առա­ջին ար­շա­լոյս“, “Վա­նի բեր­դը“, “Տխուր Անի“, “Պիթ­լիս“, “Բերկ­րի ջրվէ­ժը“, “Արա­րա­տը` 4200 մեթր եւ աւե­լին), ձգւում դէ­պի Ամե­րիկ­եան մայր­ցա­մաք, մին­չեւ ներ­կայ իր բնա­կա­վայ­րը` Գա­լի­ֆորն­իա (“Պալ­թի­մոր զբօ­սայ­գի“, “Սմիթ կղզի` Մե­րի­լէնտ“, “Ճա­նա­պարհ. Արեւմտ­եան Վըր­ճին­իա“, “Ծո­վե­զերք` Սան Տի­ե­կո­յի մօտ եւ այլն), ապա տա­րած­ւում Լի­բա­նան, Սէ­ու­տա­կան Արաբ­իա, Թայ­լանտ, Ճա­փոն, Վե­նեզ­ուե­լա, եւ­րո­պա­կան եր­կիր­ներ եւ, ի հար­կէ, հաս­նում Հա­յաս­տան (Նո­րա­վանք“, “Գառ­նի“, “Սե­ւա­նայ ծո­վեզր“, “Կոնդ` աւե­րակ տուն“, “Վե­րա­ցա­կան Հա­ղար­ծին“, “Օշա­կա­նի ձո­րը):

... բանաստեղծ Հենրիկ Էդոյեանի հետ
… բանաստեղծ Հենրիկ Էդոյեանի հետ

ha5Ամե­նուր աշ­խար­հի բազ­մա­զա­նու­թեան գու­նա­յին նրբա­հիւս­ուածք­նե­րի, դրանց փոխլ­րա­ցում­նե­րի, ներ­թա­փան­ցում­նե­րի զգա­ցո­ղու­թիւն­ներ են, ամե­նուր իշ­խում են հան­դարտ հա­ւա­սա­րակշ­ռու­թիւնը, բա­րե­բեր խա­ղա­ղու­թիւնը: Այդ­պէս չէ՞ իրա­կա­նու­թեան մէջ: Սա­կայն նկար­չա­կան այս դրսե­ւո­րում­նե­րում (ինչ­պէս եւ ար­ձակ բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­նե­րում) ար­տա­յայտ­ուած է կեան­քի այն կեր­պը փի­լի­սո­փա­յա­կան, ինչն իր մէջ կրում է հե­ղի­նա­կը, այն է` բնու­թեան իմաստ­նու­թեան անս­խա­լա­կա­նու­թիւնը:

Այս նկար­նե­րը ծա­ռե­րի ման­րա­տե­րեւ­նե­րի, ծո­վի լռու­թեան, սա­րե­րի մթնշա­ղի, լեռ­նա­լան­ջե­րին կպած ման­րիկ ծա­ղիկ­նե­րի, մի­ջօ­րէի տաք քա­րե­րի, կղմինտ­րէ տա­նի­քի կարմ­րի, կամր­ջի փխրուն նրբագ­ծի ար­տա­քին գե­ղեց­կու­թիւն­նե­րը փո­խան­ցե­լուց բա­ցի, բնու­թեան մէջ լի­նե­լու ան­մի­ջա­կան զգա­ցո­ղու­թիւն են արթ­նաց­նում: Եւ ինչ խօսք, նկար­նե­րում տի­րա­պե­տող կա­տար­եալ հան­դար­տու­թիւնը ներ­հա­յե­ցո­ղա­բար ապ­րող ան­հա­տի ներ­քին կեան­քի ար­ձա­գանգն է:

ha9  Այս առու­մով շատ բնո­րոշ էր ցու­ցա­հան­դէ­սի բաց­մա­նը Հա­յաս­տա­նի ամե­րիկ­եան հա­մալ­սա­րա­նի վար­չա­կան տնօ­րէ­նու­հի Անա­հիտ Օրտ­եա­նի խօս­քի այն հատ­ուա­ծը, որ­տեղ նա պատ­մում էր, թէ ինչ­պէս Լի­բա­նա­նի քա­ղա­քաց­ի­ա­կան պա­տե­րազ­մի մղձա­ւան­ջա­յին տա­րի­նե­րին Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նը իր հո­գե­կան հանգս­տու­թիւնը ստա­ցել է օրեր շա­րու­նակ անց­կաց­նե­լով ներք­նա­յար­կում նկա­րե­լով: Ըստ նրա կեան­քի այն դասն է դրա­նով փո­խանց­ուել իրենց, որ ամե­նադժ­ուար կա­ցու­թիւնն ան­գամ կա­րող է ծնել նոր հնար, դրա­կան նոր ելք: Սա ու­նի նա­եւ իր երկ­րորդ խոր­հուր­դը. այն է, կեանքն ապ­րել բազ­մա­կող­մանի­օ­րէն, բա­ցի սե­փա­կան մաս­նա­գի­տու­թիւ­նից, ներ­սումդ կա­րո­ղա­նալ բա­ցել հե­տաքրք­րու­թիւն­նե­րի տար­բեր աշ­խարհ­ներ (Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նը 14 տա­րի եղել է Հա­յաս­տա­նի ամե­րիկ­եան հա­մալ­սա­րա­նի նա­խա­գա­հը, մի­ա­ժա­մա­նակ նա UCLA հա­մալ­սա­րա­նի դա­սա­խօս է եւ պա­տուոյ դա­սա­խօս Ճոն Հոփ­քինս հա­մա­ճա­րա­կա­բան­ու­եան հա­մալ­սա­րա­նի, որ­պէս նա­խա­գա­հը եղել է Պէյ­րու­թի ամե­րիկ­եան հա­մալ­սա­րա­նի հան­րա­յին առող­ջա­պա­հու­թեան հիմ­նար­կին: Հե­ղի­նակ է բազ­մա­թիւ մաս­նա­գի­տա­կան, մի­ա­ժա­մա­նակ բա­նաս­տեղ­ծա­կան գրքե­րի):h armenian2

Այդ ել­քը կամ նոր իրա­կա­նու­թիւնը ար­ուես­տում լայն տա­րա­ծում ու­նե­ցող escapism (փա­խուստ իրա­կա­նու­թիւ­նից) կոչ­ուածն է, երբ վե­րա­ցա­կա­նի հա­սած իրա­կա­նու­թիւնը ստի­պում է ար­ուես­տա­գէ­տին, ար­թիս­թիք էու­թեան տէր մար­դուն իր ներ­սում ստեղ­ծել-բա­ցա­յայ­տել նոր իրա­կա­նու­թիւն, նոր ճշմար­տու­թիւն:

Այս տպա­ւո­րու­թիւնը լրաց­րեց Հ.Ա.Հ.-ի հիմ­նա­դիր­նե­րից Ար­մէն Տէր-Կիւ­րեղ­եա­նը, ինչ­պէս նա­եւ Յ. Ար­մէն­եա­նի լեռ­նագ­նաց ըն­կեր­նե­րից մէ­կը, երբ պատ­մեց Քլի­ման­ճա­րո­յի սա­րը մի­ա­սին բարձ­րա­նա­լու ըն­թաց­քի եւ անհ­րա­ժեշտ դա­դա­րի մա­սին, երբ ի տար­բե­րու­թիւն շա­տե­րի, որոնք նա­խընտ­րում էին հանգս­տի հո­րի­զո­նա­կան դիր­քը, Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նը վրձնի ու ջրա­ներ­կի մէջ էր այդ հան­գիս­տը գտնում:

Նկարիչներու միութեան նախկին նախագահ Պօղոս Հայթայեան  եւ Կարօ Արմենեան
Նկարիչներու միութեան նախկին նախագահ Պօղոս Հայթայեան եւ Կարօ Արմենեան

Գե­ղա­կա­դեմ­իա­յի Ալ­պերթ եւ Թով Պո­յաճ­եան ցու­ցաս­րա­հը, թէ­եւ տա­րած­քով մեծ չէ, սա­կայն տա­րի­նե­րի հո­գա­ծու աշ­խա­տան­քի, պար­բե­րա­բար կազ­մա­կեր­պուող ցու­ցա­հան­դէս­նե­րի շնոր­հիւ լա­ւա­գոյն հա­մա­րում ու­նե­ցող մշա­կու­թա­յին վայ­րե­րից մէկն է մեր քա­ղա­քի, որ­տեղ իս­կա­պէս ջերմ մթնո­լորտ է ստեղծ­ւում, ի հար­կէ, նախ եւ առաջ պա­տաս­խա­նա­տու Արամ Իսա­պէկ­եա­նի հա­ղոր­դա­կան բնոյ­թի շնոր­հիւ: Այս­պէս ան­մի­ջա­կան էլ նա գնա­հա­տեց հե­ղի­նա­կի, բնու­թեան տպա­ւո­րու­թիւն­նե­րի նրբա­ոճ աշ­խա­տանք­նե­րը:

Նոյն­պէս եւ, Պօ­ղոս Հայ­թայ­եա­նը. նա նկա­տեց ցու­ցադր­ուած նկար­նե­րի գու­նա­յին ներ­դաշ­նակ ան­ցում­նե­րի, մեղմ զգաց­մունք­նե­րի թա­փան­ցիկ ար­տա­յայ­տութ­իւն­նե­րը: Բա­րե­կամ­նե­րիցս մէ­կի տա­նը իր գոր­ծե­րից տե­սայ: Ասի, ոնց որ համ­բոյր լի­նի, մի­ա­միտ, հան­գիստ, մա­քուր: Այս մար­դը հո­գու մէջ վա­ղուց ու­նե­ցել է այս­քան գե­ղե­ցիկ լոյ­սե՜ր:

Այս լոյսն է հէնց, որ Յա­րու­թիւն Ար­մէն­եա­նի ան­ձի շուրջ ստեղ­ծել է մտեր­միկ ջեր­մու­թեան այն դաշ­տը, ան­կեղծ հա­մակ­րանքն ու խո­րը յար­գան­քը, նոյ­նիսկ մէկ-եր­կու շփում­նե­րի պա­րա­գա­յում, որը եւ տի­րում էր ամառ­նա­յին այդ օրը, գե­ղա­կա­դեմ­իա­յի ցու­ցաս­րա­հում:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles