ԱՓՍՈՍԱՆՔԻ ՉԱՐԺԱՆԱՑԱԾ ՀՐԱԺԱՐԱԿԱՆ ՄԸ

0 0
Read Time:4 Minute, 30 Second

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ

«Հայրենիք»

 

Յունուար 23 2022-ին Հայաստանի Հանրապետութեան 4-րդ նախագահ Արմէն Սարգսեան անակնկալ հրաժարական տուաւ: Յաջորդ օրը հրաժարականի դիմումը արդէն Ազգային ժողով ուղարկուած էր: 2015-ին որդեգրուած նոր սահմանադրութեան տրամադրութիւններուն համաձայն, Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի պաշտօնանկութեան, լիազօրութիւններու կատարման անկարելիութեան, հրաժարականի կամ մահուան պարագաներուն նախագահի պաշտօնի թափուր մնալէն ոչ կանուխ, քան 25, եւ ոչ ուշ, քան 35 օր ետք Ազգային ժողովին մէջ տեղի կ՛ունենայ արտահերթ նախագահական ընտրութիւն: Դարձեալ ըստ Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութեան, մինչեւ նորընտիր նախագահին կողմէ իր պաշտօնի ստանձնումը, երկրի նախագահի լիազօրութիւնները ժամանակաւորապէս կը ստանձնէ Ազգային ժողովի նախագահը: Առ այդ, Փետրուար 1-ին պաշտօնապէս դադրեցուեցան նախագահ Սարգսեանի լիազօրութիւնները, եւ Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնեան դարձաւ նախագահի ժամանակաւոր պաշտօնակատար:

Այս տարի գրեթէ 4 տարի պիտի անցնէր նախագահ Արմէն Սարգսեանի պաշտօնավարութեան: 2018 թուականին Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան զօրակցութիւնը վայելած իր թեկնածութեան առաջադրումէն եւ նախագահ ընտրութենէն անմիջապէս ետք տեղի ունեցան Հայաստանի Հանրապետութեան ժամանակակից պատմութեան համար ճակատագրորոշ Ապրիլ-Մայիսեան իրադարձութիւնները, ժողովրդային զանգուածային ցոյցերու հետեւանքով կատարուեցաւ իշխանափոխութիւն, որուն անմիջական հետեւանքը եղաւ Նիկոլ Փաշինեանի եւ իր ղեկավարած  կուսակցութեան իշխանութեան հասնիլը: Ներքին քաղաքական կեանքին մէջ Փաշինեանի իշխանութիւններուն թոյլ տուած բազմաթիւ սխալները, առաւել 2020-ի աշնան բռնկած 44-օրեայ պատերազմին աղէտն ու անոր հետեւանքները, որոնք մինչեւ հիմա իրենք զիրենք կը զգացնեն, պատճառ դարձան Արմէն Սարգսեանի հրաժարականի ուղերձին մէջ նշուած «համազգային ճգնաժամ»-ի ստեղծման:

Արցախեան Բ. պատերազմին հայկական կողմի կրած պարտութենէն  եւ 9 նոյեմբեր 2020-ի հրադադարի յանձնուողական յայտարարութենէն ետք նախագահ Արմէն Սարգսեանը, հայոց զոյգ կաթողիկոսները, հայութեան մէջ գործող ազգային առողջ ուժերը վերոյիշեալ «համազգային ճգնաժամ»-ը շրջանցելու համար դիմած էին Հայաստանի վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնող Նիկոլ Փաշինեանին՝ պահանջելով անոր հրաժարականը եւ հիմնաւորելով, որ պատերազմին պարտուած երկրի մը իշխանութիւնը չի կրնար շարունակել իշխել: Յայտնի են հետագայ իրադարձութիւնները. հրաժարականի բոլոր պահանջներուն դիմաց Փաշինեանը խուլ ականջ ձեւացաւ:

Բացի մինչեւ հիմա շարունակուող «համազգային ճգնաժամ»-ը յաղթահարել չկարենալէ, կայ նաեւ այլ պատճառ մը, որուն մասին իր հրաժարականի ուղերձին մէջ բաւական մանրամասն անդրադարձած էր նախագահ Սարգսեան: Այդ պատճառը կը գտնուի սահմանադրութեան էութեան իսկ մէջ: Այլ խօսքով՝ խնդիրը կը վերաբերի նախագահի լիազօրութիւններուն, կամ ինչպէս Սարգսեան ինք կը նշէ՝ այն «գործիք»-ներուն, որոնք նախագահին ձեռքը պէտք է ըլլան՝ իր առաքելութիւնը լիակատար կերպով կատարելու համար: Իր ուղերձին մէջ նախագահ Սարգսեան չէր խօսեր խորհրդարանական համակարգէն հրաժարելու մասին, այլ իշխանութեան զանազան օղակներուն միջեւ հաւասարակշռութեան մասին՝ աւելցնելով, որ Հայաստանի մէջ տիրող համակարգը անունով է միայն խորհրդարանական:

Այս բնութագրումը շատ ճիշդ է, որովհետեւ անցնող չորս տարիներուն ընթացքին գետնի վրայ կիրարկուածը ցոյց տուաւ, որ յաճախ կառավարութիւնը  եւ մանաւանդ զայն գլխաւորող վարչապետը որեւէ ձեւով հաշուետու չեն խորհրդարանին, ինչ որ խորհրդարանական հանրապետութեան հիմնական առանձնայատկութիւններէն մէկն է: Գոյութիւն ունի իրավիճակ մը, ուր նախագահական կամ կիսանախագահական դրութիւնները փոխարինուած են սուփըր-վարչապետական համակարգով, որուն շրջագիծին մէջ վարչապետը կրնայ յանձնուողական, պարտուողական համաձայնագիր ստորագրել, կրնայ նոյնիսկ ապագային Հայաստան-Թուրքիա այսպէս կոչուած յարաբերութիւններու կարգաւորման համաձայնագիր ստորագրել, առանց որ մէկը հաշիւ պահանջէ իրմէ եւ հարց կարենայ տալ իրեն, թէ՝ ո՛վ վարչապետ, այս ո՞ւր կը տանիս հայրենիք եւ ազգ, այնպիսի հարցերու մէջ, որոնք առնուազն հայրենիք-սփիւռք համազգային համախոհութեան կարիք ունին վճռահատուելու:

Կրնանք բաւական առարկութիւններ կատարել, հարց տալ, թէ հիմա՞ գիտցաւ նախագահ Արմէն Սարգսեանը, թէ սահմանադրութեամբ շատ մեծ իրաւասութիւններ չունի: Բայց նաեւ պէտք է շատ լաւ դիտարկել, թէ անցնող մօտ չորս տարուան ընթացքին ինչպէ՞ս կիրարկուեցաւ սահմանադրութիւնը: Իմ անձնական կարծիքովս՝ ամէն միջոցի դիմուեցաւ, որպէսզի արդէն խորհրդանշական լիազօրութիւններ ունեցող նախագահին շարժելու առիթները աւելի եւս սահմանափակուին: Ասիկա շատ ցայտուն կերպով կ՛երեւէր նաեւ այն ժամանակ, երբ երկրին համար կարեւոր ժողովներու ընթացքին նախագահ Սարգսեանին կը վերապահուէր այնպիսի տեղ, կարծես ժողովի պարզ, հասարակ մասնակից մը ըլլայ եւ ոչ թէ «պետութեան գլուխ»-ը, ինչպէս կը հաստատէ սահմանադրութիւնը: Ասոր վրայ աւելցնենք նաեւ, որ թաւշեայ կոչուած իշխանափոխութենէն ետք նախագահ Արմէն Սարգսեանին վերապահուած էր, իմ կարծիքովս (եւ ասիկա վիրաւորական թող չհնչէ) պարզապէս գրագիրի պարտականութիւն, որ կը վաւերացնէ կամ կը ստորագրէ վարչապետէն կամ խորհրդարանէն եկած որոշումները կամ առաջարկները: Մինչդեռ ինք՝ հանրապետութեան նախագահը շատ կարեւոր իրաւասութիւն ունի՝ Սահմանադրական դատարանին դիմելու իրաւասութիւնը: Ան ունի նաեւ որեւէ օրէնքի կամ որոշումի շուրջ առարկութիւն կատարելու իրաւունք:

Նախագահ Արմէն Սարգսեանը հրաժարական տուաւ, բայց այդ հրաժարականը չստեղծեց հասարակական այնպիսի ցնցում, որ մարդիկ ափսոսան այդ քայլին դիմելուն համար: Թերեւս այս մօտեցումը արդարացուած է, որովհետեւ հասարակական կարծիքին համար դժբախտաբար միեւնոյնն էր, թէ կայ կամ չկայ հանրապետութեան նախագահ: Բայց այս նախագահը՝ Արմէն Սարգսեանը, որուն գործունէութեան անդրադառնալու ժամանակ դեղին մամուլը ծաղրով կը վկայակոչէր միայն իր պաղպաղակ ուտելը մանուկներուն հետ կամ լաւ «Հեմպըրկըր» պատրաստելն ու «Քոչարի» պարելը, այս նախագահը նաեւ լաւ բաներ ըրած է Հայաստանի համար, եւ այդ լաւ բաներէն կրնանք յիշել այն, որ 2018-ի Ապրիլ-Մայիս ամիսներուն նաեւ իր ջանքերուն շնորհիւ էր, որ ժողովրդային շարժումները արիւնալի ելք չունեցան: Նաեւ իր պաշտօնավարման վերջին ժամանակաշրջանին ալ իր ունեցած միջազգային կապերուն շնորհիւ առաջին անգամ ըլլալով բաւական մեծ թափ տրուեցաւ Հայաստան-Արաբական ծոցի երկիրներ եւ մանաւանդ Սէուտական Արաբիա յարաբերութիւններու հաստատման եւ ալ աւելի սերտացման:

Ինչ որ է, յառաջիկայ քանի մը շաբաթներուն եթէ ոչ օրերուն կը սպասուի Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի արտահերթ ընտրութիւն: Խորհրդարանական ընդդիմութեան մաս կազմող երկու խմբակցութիւնները՝ «Հայաստան»-ը եւ «Պատիւ ունեմ»-ը արդէն իսկ յայտարարած են, որ որեւէ ձեւով պիտի չմասնակցին նախագահական ընտրութեան եւ ո՛չ ալ թեկնածու պիտի առաջադրեն: Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան խմբակցութեան նախավահի թեկնածուն է բարձր արհեստագիտական արդիւնաբերութեան նախարար Վահագն Խաչատրեան, որ եղած է նաեւ նախկին Հ․Հ․Շ․-ական եւ նախկին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի խորհրդական: Յանձինս Արմէն Սարգսեանի, մենք նախագահութեան պաշտօնի վրայ գոնէ ունէինք իրապէս անկուսակցական, չէզոք, երկխօսութեան եւ ոչ թէ առճակատումի հաւատացող անձ մը, ինչպէս որ կը պարտադրէ Հայաստանի նոր սահմանադրութիւնը: Սարգսեանի հրաժարականէն քանի մը օր ետք Հայաստանի վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնող Նիկոլ Փաշինեան մամուլին տուած յայտարարութեան մը մէջ նշեց, որ յաջորդ նախագահին եւ կառավարութեան ու խորհրդարանին կեցուածքները պէտք է համահունչ ըլլան: Ուրեմն նաեւ այս յայտարարութենէն կրնանք եզրակացնել, որ նախագահի արտակարգ ընտրութենէն ետք իշխանութեան յաւելեալ կեդրոնացում տեղի պիտի ունենայ…

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles