ԱՐԵՒԵԼԱՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԿԵԱՆՔԸ 19-ՐԴ ԴԱՐՈՒ ՎԵՐՋԻՆ ՔԱՌՈՐԴԻՆ ԱՐՍԷՆ ՍԱՅԵԱՆ

0 0
Read Time:2 Minute, 5 Second


p15 arsen
  Շարունակելով մեր ակնարկը 19-րդ դարու վերջին քառորդի արեւելահայ երաժշտական կեանքի մասին, կը տեսնենք, որ 1880ական թուականներէն սկսեալ նոր շարժում ստեղծուելով հայ երաժշտութեան բնագաւառէն ներս, լոյս կը տեսնեն հայ ժողովրդական բանահիւսութեան առաջին ժողովածուները: Ժողովրդական երգը նոյնպէս կը դառնայ երաժշտական գործիչներու յատուկ ուշադրութեան առարկան: Այս շարժման նախաձեռնողը կը հանդիսանայ Քրիստափոր Կարա Մուրզան, որ 1882 թուականին, կը ձեռնարկէ հայ ժողովրդական եւ ազգային-հայրենասիրական երգերու ձայնագրման եւ մշակման աշխատանքին, իսկ 1885 թուականէն սկսած հանդէս կու գայ որպէս ժողովրդական երգչախումբերու կազմակերպիչը:

Այս շրջանին եւ աւելի ուշ հանդէս եկած հայ երգահաններէն իւրաքանչիւրն այս կամ այն չափով՝ կը զբաղի ժողովրդական երգերու եւ եղանակներու հաւաքման եւ մշակման գործով:
Այդուհանդերձ, երաժշտական գործիչներէն եւ ոչ մէկը՝ ժողովրդական երգերու ձայնագրման եւ մշակման ուղղութեամբ, չհասաւ այնպիսի արդիւնքներու, ինչպէս որ կը տեսնենք յետագային մեծ Կոմիտասի մօտ: Այսպիսով, 19րդ դարու վերջին քառորդին, հայ ժողովրդական երգը դարձաւ երգահանական ստեղծագործութեան հիմքը, բարձրացաւ համերգային բեմահարթակ եւ վերածուեցաւ ժողովրդական զանգուածներու գեղարուեստական դաստիարակութեան կարեւոր միջոցի:
Հայկական իրականութեան մէջ 19րդ դարու վերջին քառորդին սկսած այս շարժումը, հետեւանք էր ընկերային կեանքի աշխուժացման եւ մշակոյթի ընդհանուր վերելքի, ուր կարեւոր նշանակութիւն ունեցաւ եւրոպական երաժշտական մշակոյթի բարերար ներգործութիւնը:
Այդ ներգործութեան գլխաւոր ուղիներէն էին, մէկ կողմէ՝ եւրոպական եւ ռուսական կեդրոններու մէջ ձեռք բերուած մասնագիտական երաժշտական կրթութիւնը, միւս կողմէ՝ արեւելահայ մշակութային օճախներէն ներս, վերոնշեալ երաժշտական ստեղծագործութեան համակարգի ժողովրդականացումը:
Սեփական ազգային երաժշտական դպրոցներու եւ երաժշտանոցներու չգոյութեան պայմաններուն մէջ, դժուար էր մասնագիտական կրթութիւն ձեռք բերել, որովհետեւ այդ ուղղութեամբ դաստիարակուելու համար, անհրաժեշտ էին նիւթական ձեռնտու պայմաններ: Հակառակ այդ դժուարութիւններուն, 19րդ դարու երկրորդ կիսուն, որոշ հայեր յաջողեցան մեկնիլ եւրոպական մշակութային ոստաններ եւ Ռուսաստան ստանալու համար համապատասխան մասնագիտական կրթութիւն:
Շրջանաւարտ երգահաններն ու երաժիշտ կատարողները մասնագիտական կրթութիւն ստանալէ յետոյ, մեծ մասամբ իրենց ներդրումն ունեցան ազգային-երաժշտական մշակոյթի զարգացման նպատակին՝ նպաստելով մասնագիտական-երաժշտութեան մակարդակի բարձրացման:
Այս բոլորով՝ հետզհետէ աւելի սերտ կապեր ստեղծուեցան երաժշտական բնագաւառի տարբեր ճիւղերու գծով եւ երաժշտական այդ կապերու ամենացայտուն արտայայտութիւններէն մէկը հանդիսացաւ բազմաձայն երգեցողութիւն ընդունումն ու ներմուծումը՝ հայ երաժշտութեան մէջ:
19րդ դարու երկրորդ կէսի պայմաններուն մէջ, այնքան հասունցած էր բազմաձայնութեան ընդունման հարցը, որ առանց անոր լուծման, անհնար էր ազգային մասնագիտական ստեղծագործութեան զարգացումը: Արդարեւ, տուեալ ժամանակի հայ երաժշտական գործիչներէն իրենց ջանքերը կեդրոնացուցին այդ կարեւոր խնդրի լուծման առնչութեամբ եւ ջանացին բազմաձայնութիւնն արմատաւորել՝ ժողովուրդի կեանքին մէջ:
Ինչպէս վերեւ յիշեցինք այդ շարժման նախաձեռնողը հանդիսացաւ Քրիստափոր Կարա Մուրզան, որուն բազմաձայն մշակումներէն կը ներկայացնենք՝ «Լեպհօ, Լէ Լէ» խմբերգը:

Իսկ հայ կեանքէն ներս պահպանողական տարրեր տեսնելով որ բազմաձայնութեան արմատաւորումը կը սպառնայ հայ եկեղեցական երաժշտութեան սրբագործուած միաձայնութեան սկզբունքին, ամէն կերպով ջանացին արգելք հանդիսանալ՝ բազմաձայնութեան զարգացմանն ու տարածման: Բանավէճեր տեղի ունեցան նաեւ կազմակերպուած համերգներու շուրջ, երբ հանդէս եկան հայկական առաջին քառաձայն երգչախումբերը: Հակառակ պահպանողականներու դիմադրութեան, հայ երաժիշտ-գործիչները հասան իրենց նպատակին՝ բազմաձայնութեան յաղթանակով:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles