“ԱՐ­ՏԱ­ՔԻՆ ՎՏԱՆԳ­ՆԵ­ՐԸ ԴԻ­ՄԱԳ­ՐԱ­ՒԵ­ԼՈՒ ՀԱ­ՄԱՐ ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇՏ Է ՄԻ­ԱՍ­ՆԱ­ԿԱՆ ԼԻ­ՆԵԼ ՆԵՐ­ՔԻՆ ՃԱ­ԿԱ­ՏՈՒՄ“, ԿԸ ՅԱՅՏ­ՆԷ Հ.Յ.Դ. ԲԻՒ­ՐՈ­ՅԻ ՆԵՐ­ԿԱ­ՅԱ­ՑՈՒՑՒՉ ՀՐԱՆԴ ՄԱՐ­ԳԱՐ­ԵԱՆ

0 0
Read Time:35 Minute, 4 Second

Ստո­րեւ, յապաւումով կը հրա­տա­րա­կենք հար­ցազ­րոյց մը կա­տար­ուած Ֆրան­սա­յի ձայ­նաս­փիւ­ռիԱյբ Էֆ. Էմ. կա­յա­նին կող­մէ, Հ.Յ.Դ. Բիւ­րո­յի Hrant-Markarian-ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հրանդ Մար­գար­եա­նի հետ: Զրոյ­ցը վա­րած է Վար­դան Գաբրի­էլ­եան:

 

Հ.- Ինչ­պէ՞ս պա­տա­հեց, որ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը քա­ղա­քա­պե­տա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րում անց­ման տո­կոս­ներ չստա­ցաւ եւ ին­չո՞ւ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րի ար­դիւն­քում ստա­ցաւ տե­ղե­րի նուա­զա­գոյն քա­նակ: Ո՞րն է, ու­րեմն, Դաշ­նակ­ցու­թեան բե­րե­լիք նպաս­տը իշ­խա­նա­փո­խու­թեան գոր­ծին, որի մա­սին դուք, որ­պէս կու­սակ­ցու­թիւն, խօ­սում էք Հա­յաս­տա­նում, եթէ այդ ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում կու­սակ­ցու­թիւնը փայ­լուն յա­ջո­ղու­թիւն­ներ չու­նի:

Պ.- Շնոր­հա­կալ եմ հրա­ւէ­րի հա­մար եւ կար­ծում եմ‘ սա եւս մէկ առիթ է ան­կեղծ զրոյ­ցի հա­մար: Իս­կա­պէս շատ են հար­ցում­նե­րը, թէ ին­չո՞ւ են Հա­յաս­տա­նում ընտ­րու­թիւն­ներն այս­պի­սի ար­դիւնք­ներ տա­լիս: Հաս­կա­նա­լու հա­մար հա­յաս­տան­եան ընտ­րու­թիւն­նե­րի տրա­մա­բա­նու­թիւնը` հար­ցին պէտք է առա­ւել խոր­քա­յին մօ­տե­ցում ցու­ցա­բե­րել: Տե­սէք` տե­ղի են ու­նե­ցել խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­ներ: Այդ ընտ­րու­թիւն­նե­րում իշ­խող ու­ժը ստա­ցել է 80 տո­կոս ձայն: Դրան հե­տե­ւել է նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն, որ­տեղ նոյն իշ­խող ու­ժը ստա­ցել է 57 տո­կոս քուէ: Ապա տե­ղի են ու­նե­ցել Երե­ւան քա­ղա­քի աւա­գա­նու ընտ­րու­թիւն­ներ, որ­տեղ իշ­խող ու­ժը ստա­ցել է 70 տո­կոս քուէ: Հարցն այս­պէս է դրւում‘ եթէ այս ընտ­րու­թիւն­ներն իս­կա­պէս ար­տա­յայ­տում են ժո­ղովր­դի ցան­կու­թիւնը, եթէ այդ ընտ­րու­թիւն­նե­րով ար­ձա­նագր­ուել է ժո­ղովր­դի կամ­քը, ու­րեմն մէկ եզ­րա­կա­ցու­թիւն պէտք է անել. Հա­յաս­տա­նում ամէն ինչ լաւ է, ժո­ղո­վուր­դը գոհ է իր իշ­խա­նու­թիւն­նե­րից եւ հէնց այդ պատ­ճա­ռով էլ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը ձեռք են բե­րում 70-80 տո­կոս քուէ: Բայց չէ՞ որ փաստ է, որ դա իրա­կա­նու­թեա­նը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում, որ Հա­յաս­տա­նում վի­ճա­կը լաւ չէ եւ ժո­ղո­վուրդն էլ գոհ չէ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րից: Եւ սա մէկ բան է նշա­նա­կում‘ եթէ իրա­կան չէ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի 70-80 տո­կոս քուէն, ապա իրա­կան չէ նա­եւ քուէ­նե­րի այն քա­նա­կը, որ ամէն ընտ­րու­թեան ձեռք է բե­րում ընդ­դի­մու­թեան այս կամ այն ու­ժը:

 

Հ.- Մենք սփիւռ­քում գրե­թէ հա­մոզ­ուած ենք, որ ար­ձա­նագ­րուող թուե­րի հետ կապ­ուած ինչոր խնդիր այն­ուա­մե­նայ­նիւ կայ:

Պ.- Այո՛, ասե­լիքս էլ այն է, որ մեր ընտ­րու­թիւն­նե­րը չեն ար­տա­յայ­տում ժո­ղովր­դի իրա­կան կամ­քը: Կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րը հնա­րա­ւո­րու­թիւն չու­նեն ընտ­րու­թիւն­նե­րով չա­փել իրենց ժո­ղովր­դա­կա­նու­թեան իրա­կան մա­կար­դա­կը: Սա մի իրո­ղու­թիւն է, որ մենք իրա­ւունք չու­նենք ան­տե­սե­լու, որ­պէս­զի չսխալ­ուենք մեր հե­տա­գայ դա­տո­ղու­թիւն­նե­րի մէջ: Եթէ փոր­ձեմ ար­դա­րա­նալ, իսկ ես յե­տոյ կ՛ա­սեմ, թէ ին­չո՛ւ չեմ ու­զում ար­դա­րա­նալ, քա­նի որ այս­տեղ մեր թե­րու­թիւնն էլ կայ, ապա պէտք է ասեմ, որ Դաշ­նակ­ցու­թեան ան­ուան դի­մաց ար­ձա­նագր­ուած թիւը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում իրա­կա­նու­թեա­նը, քա­նի որ իշ­խա­նու­թեան ան­ուան դի­մաց ար­ձա­նագ­րուող թուե­րը չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում իրա­կա­նու­թեա­նը: Սա, կար­ծում եմ, կա­րե­ւոր մեկ­նա­կէտ է մեր խօ­սակ­ցու­թեան հա­մար, այ­լա­պէս մենք կը սխալ­ուենք մեր դա­տո­ղու­թիւն­նե­րում:

… Ցա­ւօք, թէ­եւ ան­կա­խու­թիւ­նից ար­դէն 20 տա­րի է ան­ցել, բայց քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը Հա­յաս­տա­նում դա­սա­կան առու­մով դե­ռեւս կազ­մա­ւոր­ուած չեն, չեն աւար­տել իրենց կազ­մա­ւոր­ման գոր­ծըն­թա­ցը: Նկա­տի ու­նե­նա­լով երկ­րի տնտե­սա­կան վի­ճա­կը, նկա­տի ու­նե­նա­լով ժո­ղովր­դի ծանր ըն­կե­րա­յին-տնտե­սա­կան վի­ճա­կը‘ պէտք է ասել, որ քա­ղա­քա­կան կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րը դեռ չեն կա­րո­ղա­ցել հա­սա­րա­կու­թեա­նը քա­ղա­քա­կա­նա­պէս կազ­մա­կեր­պել իրենց շուրջ: Դա է պատ­ճա­ռը, որ Հա­յաս­տա­նում ժո­ղո­վուր­դը մաս­նակ­ցում է ընտ­րու­թիւն­նե­րի‘ յա­ճախ չտես­նե­լով այդ ընտ­րու­թիւն­նե­րի իմաս­տը եւ կամ էլ, ի հար­կէ հազ­ուա­դէպ, առաջ­նորդ­ւում է ընդ­դէ­մի ոգով:

Ընտ­րու­թիւն­նե­րի նա­խօր­եա­կին յա­ճախ ժո­ղո­վուր­դը շուա­րում է: Բո­լո­րը նոյն բա­ներն են ասում: Եր­բեմն նոյ­նիսկ իշ­խա­նա­կան ու­ժերն են նոյն բա­ներն ասում, ինչ ընդ­դի­մա­դիր­նե­րը: Ժո­ղո­վուր­դը յայտն­ւում է անե­լա­նե­լի վի­ճա­կում‘ այս բո­լո­րի մէջ իմաստ ու­նի՞ արդ­եօք ընտ­րու­թիւն անե­լը: Իսկ եթէ մէկ ան­գամ էլ ար­ձա­նագր­ւում է բա­ցա­սա­կան ար­դիւնք, ընտ­րու­թիւն հաս­կա­ցու­թիւնն այ­լեւս կորց­նում է իր իմաս­տը, մաս­նա­ւո­րա­պէս` քա­ղա­քա­կա­նա­պէս չկազ­մա­կերպ­ուած զանգ­ուա­ծի հա­մար:

 

Հ.- Այս­տե­ղից ծա­գում է Դաշ­նակ­ցու­թեան գա­ղա­փար­նե­րի` ժո­ղովր­դին հա­սա­նե­լու­թեան խնդի­րը: Տե­ղի են ու­նե­ցել քա­րո­զար­շաւ­ներ, բա­ցի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րից, բայց այդ ընտ­րու­թիւն­նե­րից առաջ էլ եղան փոր­ձեր` կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րին Դաշ­նակ­ցու­թեան առա­ջար­կած 7 կէ­տե­րի շուրջ հա­մախմ­բե­լու, Դաշ­նակ­ցու­թեան կող­մից մեծ աշ­խա­տանք է տար­ուել ժո­ղովր­դին գա­ղա­փար­ներ մա­տու­ցե­լու ուղ­ղու­թեամբ: Կա­րո՞ղ ենք ասել, որ այդ գա­ղա­փար­նե­րը ըն­կալ­ուած են ժո­ղովր­դի կող­մից, ժո­ղովր­դի, եթէ չա­սենք քա­նի տո­կո­սը իր քուէն կը տայ Դաշ­նակ­ցու­թեա­նը, ապա ո՞ր մասն է ըն­դու­նում Դաշ­նակ­ցու­թեան այդ գա­ղա­փար­նե­րը, որոնք կա­րող են տա­նել իշ­խա­նա­փո­խու­թեան:

Պ.- Նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րի նա­խօր­եա­կին մենք բա­ւա­կա­նին լուրջ քա­ղա­քա­կան աշ­խա­տանք կա­տա­րե­ցինք: Գաղտ­նիք չէ, որ Հա­յաս­տա­նում ամե­նա­քա­ղա­քա­կա­նաց­ուած ընտ­րու­թիւնը հէնց նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւնն է: Մենք մեծ աշ­խա­տանք տա­րանք, որ­պէս­զի ոչ թէ ընդ­դէ­մի, այլ յա­նու­նի հաս­կա­ցո­ղու­թեամբ հա­մախմ­բում ստեղ­ծենք: Այդ նպա­տա­կով մենք հրա­պա­րակ բե­րե­ցինք եօթ կէ­տա­նոց մեր օրա­կար­գը եւ ասա­ցինք, որ այս կէ­տե­րի շուրջ միայն կա­րող է ձե­ւա­ւոր­ուել մեր մի­աս­նա­կա­նու­թիւնը: Մենք բա­ւա­կա­նին ծա­ւա­լուն աշ­խա­տանք տա­րանք եւ մեզ թւում էր, որ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի շրջա­նում յա­ջո­ղել ենք: Քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը, մէ­կը միւ­սի յե­տե­ւից, ամ­բող­ջու­թեամբ կամ առան­ձին տա­րա­ձայ­նու­թիւն­նե­րով, ըն­դու­նում էին մեր ծրա­գի­րը: Նոյ­նիսկ իշ­խա­նա­կան առան­ձին ու­ժե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներն էին իրենց հա­մակ­րանքն ար­տա­յայ­տում այդ ծրագ­րին: Բայց երբ թե­ւա­կո­խե­ցինք նա­խընտ­րա­կան փուլ, թէ­եւ մեզ թւում էր, որ յա­ջո­ղում ենք, մի­ան­գա­մից փուլ եկաւ այդ ամէ­նը: Յան­կարծ բո­լո­րի հա­մար կա­րե­ւոր­ուեց, թէ ով պէտք է լի­նի մի­աս­նա­կան թեկ­նա­ծուն:

 

Հ.- Բայց պարզ էր չէ՞, որ այդ հար­ցը ծա­գե­լու էր հէնց սկզբից:

Պ.- Մենք, ճիշդն ասած, ասում էինք` նախ հա­մա­ձայն­ուենք օրա­կար­գի շուրջ: Եթէ հա­մա­ձայ­նէ­ինք օրա­կար­գի շուրջ, մի­աս­նա­կան թեկ­նած­ուի հար­ցը կը դառ­նար երկ­րոր­դա­կան հարց: Դա շատ դիւ­րին կը լի­նէր, եթէ ար­դէն ու­նե­նա­յինք հա­մա­խո­հու­թիւն, իմա­նա­յինք, որ գա­լիս ենք յստակ այս բա­նը փո­խե­լու:

 

Հ.- Այս­տե­ղից մի շատ կա­րե­ւոր խնդիր է ծա­գում: Դուք ասա­ցիք, որ կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րը դե­ռեւս անհ­րա­ժեշտ չա­փով չեն կա­յա­ցել: Չխօ­սե­լով հա­մա­կիր­նե­րի եւ ժո­ղովր­դի մա­սին որ­պէս դաշ­նա­կից­ներ, մենք դրան կ՛անդ­րա­դառ­նանք, ինչ­պի­սի՞ հա­մա­խոհ­ներ պէտք է փնտռել ու գտնել կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի շրջա­նում, որ­պէս­զի այս­պի­սի մի ծրա­գիր ինչ­պի­սին ձերն էր, յա­ջո­ղու­թիւն ու­նե­նայ:

Պ.- Այո՛, բայց նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րից առաջ կար մի կա­րե­ւոր հան­գա­մանք: Խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րը տե­ղի էին ու­նե­ցել այն­պի­սի դա­ժան ու ճնշող մթնո­լոր­տում, որ բո­լոր կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րը, գրե­թէ առանց բա­ցա­ռու­թեան, հա­մոզ­ուել էին, որ սե­փա­կան  ու­ժե­րով չէ­ին կա­րո­ղա­նա­լու յաղ­թել: Բո­լո­րը հաս­կա­նում էին, որ մի­աս­նա­բար հան­դէս գա­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւն կայ: Եթէ որոշ ու­ժեր ցան­կա­նում էին մի­աս­նա­կա­նու­թիւնը ստեղ­ծել հէնց իրենց թեկ­նած­ուի շուրջ, որի յաղ­թա­նա­կը շատ քիչ հա­ւա­նա­կան էր, ապա մենք որո­շե­ցինք խա­ղը շուռ տալ: Նախ` մի­աս­նա­կա­նու­թիւն ստեղ­ծել ծրագ­րի հի­ման վրայ: Եւ իս­կա­պէս դրա­նից յե­տոյ երկ­րոր­դա­կան հարց կը դառ­նար, թէ ո՛վ էր լի­նե­լու մի­աս­նա­կան թեկ­նա­ծուն: Կա­րող էր դա լի­նել նոյ­նիսկ մէ­կը, որ այդ պա­հին սե­ղա­նի շուրջ հա­ւաք­ուած կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րից որե­ւէ մէ­կի ան­դամ էլ չլի­նէր: Բայց բա­նը դրան չհա­սաւ: Շա­բա­թը ուր­բա­թից շուտ եկաւ եւ շտա­պե­ցին մէ­կը միւ­սի յե­տե­ւից իրենց թեկ­նա­ծու­թիւն­նե­րը առա­ջադ­րել…:

 

Հ.- Դա հա­մա­ձայն­ուա՞ծ քայլ էր, թէ՞

Պ.- Ո՛չ, ո՛չ, ես ար­դէն ասա­ցի, որ դա յա­տուկ հա­մա­ձայ­նեց­ուած քայլ չէր, բայց այն ու­ժե­րը, որ չմաս­նակ­ցե­ցին, գու­ցէ եւ ներ­քին քննար­կում­նե­րի ար­դիւն­քում եկան նմա­նա­տիպ որոշ­ման եւ մէ­կը միւ­սի յե­տե­ւից յայ­տա­րա­րե­ցին, որ թեկ­նա­ծու չեն առա­ջադ­րե­լու եւ չեն մաս­նակ­ցե­լու ընտ­րու­թեա­նը` գոր­ծող նա­խա­գա­հին` իշ­խա­նու­թեա­նը, միայ­նակ թող­նե­լով ընտ­րա­պայ­քա­րում: Սա կա­րող էր ինչ-որ առու­մով ար­դիւ­նա­ւէտ լի­նել, դաս լի­նէր իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի հա­մար: Մեր չմաս­նակ­ցե­լը նպաս­տեց, որ իշ­խա­նու­թիւնը աւե­լորդ ինք­նավս­տա­հու­թիւն ձեռք բե­րի: Եւ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րը տե­ղի ու­նե­ցան հա­մե­մա­տա­բար աւե­լի ազատ պայ­ման­նե­րում: Այս կացութիւնը նպաս­տեց նա­եւ, որ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մէջ քա­ղա­քա­կան կո­րո­վը բարձ­րա­նայ, որով­հե­տեւ ժո­ղո­վուրդն ի վեր­ջոյ կա­րո­ղա­ցել էր քա­ղա­քա­կան կազ­մա­կերպ­ուա­ծու­թիւն հան­դէս բե­րել: Բայց, ցա­ւօք սրտի, այդ դրա­մագ­լու­խը մսխուեց, եւ մենք եր­կու ամիս անց, ըն­դա­մէ­նը, քա­ղա­քա­պե­տա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րի ժա­մա­նակ, կանգ­նե­ցինք նոյն կոտ­րած տաշ­տա­կի առաջ:

 

Հ.- Այ­սօր Հա­յաս­տա­նում Դաշ­նակ­ցու­թեան հիմ­նա­կան նպա­տա­կը իշ­խա­նա­փո­խու­թիւն իրա­կա­նաց­նելն է: Այդ մա­սին Հ.Յ.Դ.-ն խօ­սում է ար­դէն քա­նի տա­րի: Իշ­խա­նա­փո­խու­թեան եր­կու ճա­նա­պարհ կայ` կա՛մ յե­ղա­փո­խա­կան ճա­նա­պար­հով եւ կա՛մ օրի­նա­կան պայ­քա­րի` քուէի մի­ջո­ցով իշ­խա­նա­փո­խու­թիւն իրա­կա­նաց­նե­լը: Ո՞րն է ել­քը, որ ժո­ղովր­դին դարձ­եալ կա­րո­ղա­նաք վե­րա­հա­մո­զել, որ իր ընտ­րու­թիւնն ու իր քուէն ուժ ու­նեն:

Պ.- Ես ապ­րում եմ Հա­յաս­տա­նի ժո­ղովր­դի մէջ: Իմ օրը սկսւում եւ աւարտ­ւում է ժո­ղովր­դի մէջ: Ու­նեմ հա­րե­ւան­ներ, ու­նեմ գոր­ծըն­կեր­ներ, կան մար­դիկ, ում հետ յա­րա­բեր­ւում եմ առա­ւօ­տից մին­չեւ գի­շեր: Եւ որով­հե­տեւ յա­րա­բեր­ւում եմ, ես ձեզ պէս միայն սեւ եւ սպի­տակ չեմ տես­նում վի­ճա­կը: Ես չեմ կար­ծում, որ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը այ­լեւս յաղ­թած են եւ, ինչ­պէս ասում են, խաղ չկայ իրենց դէմ, որ մենք, իբր, Հա­յաս­տա­նում դա­տա­պարտ­ուած ենք նոյ­նը անընդ­հատ ապ­րե­լու: Ճիշդ հա­կա­ռա­կը: Ճիշդ է, այս ընտ­րու­թիւն­նե­րին իշ­խա­նու­թիւն­ներն ան­հա­մե­մատ բարձր քուէ­ներ են ստա­ցել, բայց հո­գե­բա­նա­կան առու­մով այ­սօր իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը շատ աւե­լի ընկճ­ուած են: Եւ դրա հիմ­նա­կան պատ­ճառն էլ այն է, որ իրենք առն­ուազն գի­տեն, թէ այդ քուէն ինչ­պէս են ապա­հո­վել, գի­տեն, որ այդ քուէն իրենց հան­դէպ ժո­ղովր­դի իրա­կան հա­մակ­րան­քի չա­փա­նի­շը չէ:

 

Հ.- Բայց 20 տա­րի է այդ­պէս է եւ 20 տա­րի էլ այդ­պէս կա­րող է շա­րու­նակ­ուել:

Պ.- Ո՛չ, այս 20 տա­րին նոյ­նը չէ: Այս 20 տար­ուայ ըն­թաց­քում փո­փո­խու­թիւն­ներ կան երկ­րում, այս 20 տար­ուայ ըն­թաց­քում զար­գա­ցում է տե­ղի ու­նե­ցել երկ­րում: Ճիշդ է, որ այդ զար­գաց­ման ըն­թաց­քը շատ աւե­լի թոյլ է եղել, ճիշդ է, որ այդ զար­գաց­ման ըն­թաց­քը մեզ չի բա­ւա­րա­րում, ընդ­հա­կա­ռա՛­կը, մեր մէջ ընդվ­զում է առա­ջաց­նում, բայց եւ չենք ու­զում ամէն ինչ տա­նել բա­ցար­ձա­կու­թեան եւ բա­ցար­ձա­կու­թեան սահ­ման­նե­րում գնա­հա­տել: Եթէ վատ է, դա դեռ չի նշա­նա­կում ամէն ինչ սեւ է: Սա ճիշդ մօ­տե­ցում չէ: Այ­սինքն պայ­քա­րե­լով վա­տի դէմ, ներ­կա­յաց­նե­լով վա­տը‘ մենք պէտք չէ գնանք այն­պի­սի չա­փա­զան­ցու­թեան, որ քա­ղա­քա­կան պայ­քարն այ­լեւս անի­մաստ հա­մար­ուի, առաջ գան ընդ­հա­նուր յու­սալ­քու­թիւն եւ դա­սալ­քու­թիւն:

 

Հ.- Բայց որո՞նք են այս վի­ճա­կից դուրս գա­լու լու­ծում­նե­րը:

Պ.- Լու­ծու­մը, ես կար­ծում եմ, մեր մէջ է: Առա­ջին հեր­թին, իբ­րեւ քա­ղա­քա­կան ուժ, մենք մեր ժո­ղովր­դին պէտք է կա­րո­ղա­նանք հա­մախմ­բել եւ կազ­մա­կեր­պել: Մենք պէտք է կա­րո­ղա­նանք անել այդ դժուա­րին աշ­խա­տան­քը: Ամե­նա­վատ բանն այն է, երբ քա­ղա­քա­կան ու­ժը փոր­ձում է հեշտ ճա­նա­պար­հով իշ­խա­նու­թեան գալ: Իսկ այդ դէպ­քում նման քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը դի­մում են կեղ­ծի­քի, ամ­բո­խա­վա­րու­թեան, պա­տե­հա­պաշ­տու­թեան, ու­րիշ պե­տու­թիւն­նե­րի, դառ­նում է հին­գե­րորդ զօ­րա­սիւն, գոր­ծող իշ­խա­նու­թեա­նը մաս կազ­մե­լով է փոր­ձում դառ­նալ իշ­խա­նու­թիւն: Այս­պի­սի բա­նե­րը ապա­բա­րո­յա­կա­նաց­նում են ոչ միայն տու­եալ քա­ղա­քա­կան ու­ժը, այ­լեւ ընդ­հա­նուր քա­ղա­քա­կան մթնո­լոր­տը: Մեր ընտ­րա­ծը դժուար ճա­նա­պարհն է, ժո­ղովր­դի մէջ աշ­խա­տելն է, ժո­ղովր­դին կազ­մա­կեր­պե­լը, նրա քա­ղա­քա­կա­նաց­ուա­ծու­թեան մա­կար­դա­կը բարձ­րաց­նելն է: Աշ­խա­տա՛նք, աշ­խա­տա՛նք, աշ­խա­տա՛նք: Պայ­քա՛ր: Ամէ­նօր­եա՛յ պայ­քար: Բայց ոչ այն­պի­սին, որ ամէն օրը ճա­կա­տա­մարտ դառ­նայ: Ամէն օր դու չես կա­րող յաղ­թել, իսկ ամէն պար­տու­թիւն աւե­լի է թանձ­րաց­նում յե­տընտ­րա­կան յու­սա­հա­տու­թեան մթնո­լոր­տը: Մենք իրա­ւունք չու­նենք յոգ­նե­լու եւ մեզ պարտ­ուած հա­մա­րե­լու:  …Պէտք չէ յու­սա­խաբ լի­նել ար­ձա­նագր­ուած ար­դիւնք­նե­րից: Ես ասա­ցի` այ­սօր որ­քան ընդ­դի­մու­թիւնն է հո­գե­բա­նա­կան տագ­նա­պի մէջ, նոյն­քան էլ` իշ­խա­նու­թիւնը, որով­հե­տեւ ոչ ոք իրա­կա­նում չի յաղ­թել այ­սօր Հա­յաս­տա­նում: Եւ ամե­նա­կա­րե­ւո­րը` ժո­ղո­վուրդն է պարտ­ուել, որով­հե­տեւ ժո­ղովր­դի վի­ճա­կի մէջ դրա­կան փո­փո­խու­թիւն տե­ղի չի ու­նե­նում: Ես կար­ծում եմ‘ մենք լուրջ անե­լիք­ներ ու­նենք ինք­նա­կազ­մա­կերպ­ուե­լու, մեր կազ­մա­կերպ­ուա­ծու­թիւնը ընդ­լայ­նե­լու, ժո­ղովր­դին մեր շուրջ հա­մախմ­բե­լու եւ պայ­քա­րի բո­լոր մա­կար­դակ­նե­րում աշ­խու­ժաց­նե­լու, հաս­կաց­նե­լու, որ այդ փոքր կռիւ­նե­րից պէտք է մի օր կազ­մա­կերպ­ուի ճա­կա­տա­մարտ (սա զէն­քի ճա­կա­տա­մարտ պէտք չէ հաս­կա­նալ), որ­տեղ էլ մենք գի­տակ­ցա­բար կ՛ի­րա­կա­նաց­նենք իշ­խա­նա­փո­խու­թիւն: Կը փո­խենք իշ­խա­նու­թիւնը‘ իմա­նա­լով թէ ինչ ենք բե­րում նրա փո­խա­րէն: Վեր­ջին հա­շուով‘ ընդ­դէ­մի հաս­կա­ցո­ղու­թեամբ իշ­խա­նա­փո­խու­թիւնը շատ աւե­լի դիւ­րին է իրա­կա­նաց­նե­լը, քան` յա­նու­նի հա­մար իշ­խա­նա­փո­խու­թիւնը: Մենք յա­նուն յստակ ծրագ­րի եւ գի­տակց­ուած իշ­խա­նա­փո­խու­թեան պէտք է կա­րո­ղա­նանք տա­նել մեր ժո­ղովր­դին, որ­պէս­զի նրա կեան­քի մէջ իրա­կան փո­փո­խու­թիւն տե­ղի ու­նե­նայ: Հաս­կա­նա­լով հան­դերձ, որ մենք ժո­ղո­վուրդ ենք, որ ու­նենք մեր խնդիր­նե­րը` Ղա­րա­բա­ղի հարց, ար­տա­քին մի­ջամ­տու­թիւն­նե­րի հարց, Ջա­ւախ­քի հարց, հայ-թր­քա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի հարց: Մեր խնդիր­ներն իրօք շատ են, եւ որով­հե­տեւ դրանք շատ են, ար­տա­քին ազ­դակ­նե­րը կա­րող են դե­րա­կա­տար լի­նել: Մենք պէտք է չա­փի գի­տակ­ցու­թիւն ու­նե­նանք: Ես չեմ խու­սա­փի յայ­տա­րա­րել բարձ­րա­ձայն, որ եթէ երկ­րին վտանգ սպառ­նայ, եթէ Աստ­ուած մի արաս­ցէ, Ատր­պէյ­ճա­նը կռուի դուրս գայ Ար­ցա­խի դէմ եւ փոր­ձի ու­ժով լու­ծել հար­ցը, մենք կը կանգ­նենք մեր չսի­րած եւ չըն­դու­նած այս իշ­խա­նու­թեան կող­քին‘ ընդ­դէմ այդ պա­տե­րազ­մի: Մենք պէտք է հե­տա­մուտ լի­նենք այն ոս­կի մի­ջի­նին, որ կա­րող է դրա­կան փո­փո­խու­թիւն բե­րել ժո­ղովր­դին, բայց եւ չխախ­տի մեր ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թեան հիմ­քե­րը:

 

Հ.- Շատ յա­ճախ է հնչել այն միտ­քը, որ թէ­կուզ ժո­ղովր­դա­վա­րու­թիւնը դեռ կաղ է, թէ­կուզ մար­դու իրա­ւունք­նե­րը դե­ռեւս բա­ւա­րար չա­փով չեն յարգ­ւում, բայց կա­րե­ւորն այս պա­հին Ղա­րա­բա­ղի հարցն է ու մեր խնդիրն այդ հար­ցը մեր օգ­տին լու­ծե­լը: Չի՞ թւում, որ ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան պա­կասն ու մար­դու իրա­ւունք­նե­րի ոչ լի­ար­ժէք պաշտ­պա­նու­թիւնը նպաս­տել են, որ Հա­յաս­տա­նում ստեղծ­ուի այս վի­ճա­կը, երբ կայ մեծ ար­տա­գաղթ, երբ մար­դիկ հե­ռա­նում են իրենց իրա­ւունք­նե­րը պաշտ­պան­ուած չտես­նե­լով, երբ տես­նում են, որ թա­փան­ցի­կու­թեան պա­կա­սից երկ­րի հարս­տու­թիւն­նե­րը կենտ­րո­նա­նում են միայն առան­ձին ընտր­եալ­նե­րի գրպա­նում:

Պ.- Ար­տա­քին վտանգ­նե­րը դի­մագ­րա­ւե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ է մի­աս­նա­կան լի­նել ներ­քին ճա­կա­տում, երկ­րի ներ­սում: Իսկ ներ­քին մի­աս­նա­կա­նու­թիւն հնա­րա­ւոր է, եթէ մեր ներ­քին կեան­քում ար­դա­րու­թիւն լի­նի: Իշ­խա­նու­թիւնը ժո­ղովր­դին իբ­րեւ ուժ իր թի­կուն­քին կա­րող է ու­նե­նալ ար­տա­քին թշնա­մու դէմ պայ­քա­րում, կա­րող է այդ պայ­քա­րում որե­ւէ յա­ջո­ղու­թեան ակն­կա­լիք ու­նե­նալ, եթէ ին­քը ներ­քին կեան­քում ար­դա­րու­թեան նա­խադր­եալ­ներ է ստեղ­ծել, զար­գաց­ման հնա­րա­ւո­րու­թիւն է ստեղ­ծել երկ­րի ու ժո­ղովր­դի հա­մար, եթէ ին­քը ու­նի կեն­սու­նակ ժո­ղո­վուրդ: Բայց երբ ար­տա­գաղ­թող հա­սա­րա­կու­թիւն ու­նի, եթէ դժգո­հու­թիւնը հա­մա­տա­րած է երկ­րում, բնա­կա­նա­բար այդ իշ­խա­նու­թիւնը չի կա­րող ակն­կա­լել, որ այդ ժո­ղո­վուր­դը կը հա­մախմբ­ուի իր շուրջ եւ թի­կունք կը լի­նի իրեն‘ ար­տա­քին վտանգ­նե­րը դի­մագ­րա­ւե­լու հար­ցում: Եզ­րա­կա­ցու­թիւնը ո՞րն է‘ սրանք հար­ցեր են, որոն­ցից մէ­կը չի կա­րող միւ­սին սպա­սել: Դրանք պէտք է հա­մըն­թաց առաջ գնան: Մենք պէտք է կա­րո­ղա­նանք մեր ներ­քին կեան­քը, մեր երկ­րի տնտե­սա­կան վի­ճա­կը բա­րե­լա­ւել, ժո­ղովր­դա­վա­րու­թիւն ու ար­դա­րու­թիւն ապա­հո­վենք երկ­րում, որ­պէս­զի կա­րո­ղա­նանք ար­տա­քին վտանգ­նե­րը դի­մագ­րա­ւել: Եւ այն, ինչ այ­սօր մեզ ամէ­նից շատ է մտա­հո­գում, հէնց սրա հետ է կապ­ուած: Ըն­կե­րա­յին-տնտե­սա­կան ծանր պայ­ման­նե­րը, հա­մընդ­հա­նուր անար­դա­րու­թեան մթնո­լոր­տը, որ գո­յու­թիւն ու­նի մեր երկ­րում, ար­դէն ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թեան հարց է դար­ձել: Ար­տա­գաղ­թը ոչ միայն որ­պէս ար­տա­գաղթ է մեզ մտա­հո­գում, այլ` որ­պէս մի երե­ւոյթ, որ սպառ­նում է մեր ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թեա­նը: Երի­տա­սար­դու­թիւնն է թող­նում եր­կի­րը, մեր հա­սա­րա­կու­թեան այն մա­սը, որ հիմ­նա­կան երաշ­խիքն է մեր անվ­տան­գու­թեան: Կի­սե­լով ձեր տե­սա­կէտն ու մտա­հո­գու­թիւնը‘ կրկնեմ եւս մէկ ան­գամ, դրանք երե­ւոյթ­ներ են, որ մէ­կը միւ­սին սպա­սել չի կա­րող ու պէտք է հա­մըն­թաց տար­ուեն առաջ, որ­պէս­զի ար­դիւնք տան:

 

Հ.- Թէ՛ Երե­ւա­նում, թէ՛ Գիւմ­րիում եւ թէ՛ օրերս Գո­րի­սում տե­ղի ու­նե­ցան դէպ­քեր, որոնք կար­ծես ասում են, որ անիշ­խա­նու­թիւն կայ երկ­րում: Կար­ծես Հա­յաս­տա­նում մար­դիկ կան, ով­քեր իրա­ւունք ու­նեն մարդ սպան­նե­լու կամ ծե­ծե­լու, եւ դրա հա­մար պա­տաս­խան չտա­լու: Այ­սօր խնդիր կայ Հա­յաս­տա­նում պաշտ­պան­ուած­նե­րի եւ ան­պաշտ­պան ժո­ղովր­դի մի­ջեւ: Եւ որով­հե­տեւ Հա­յաս­տա­նում կայ ան­պատ­ժե­լիու­թիւն, բա­նը հա­սաւ նոյ­նիսկ Հրաչ Մու­րադ­եա­նի նման մար­դու սպա­նու­թեա­նը: Ե՞րբ ի վեր­ջոյ հնա­րա­ւոր կը լի­նի ձեր­բա­զատ­ուել այդ արատ­նե­րից, եւ, եթէ կա­րե­լի է, նա­եւ մի քա­նի խօս­քով ասէք, թէ մին­չեւ ուր է հա­սել Հրաչ Մու­րադ­եա­նի սպա­նու­թեան հետ կապ­ուած քննու­թիւնը:

Պ.- Սկսեմ վեր­ջից: Հրաչ Մու­րադ­եա­նի հար­ցով, որ ցա­ւա­լի երե­ւոյթ էր, իրա­կա­նաց­ւում է նա­խաքն­նու­թիւն, եւ քա­նի դեռ դա չի աւարտ­ուել, ոչ ոք չի կա­րող վերջ­նա­կան եզ­րա­կա­ցու­թիւն ու­նե­նալ: Ասեմ միայն, որ այս պա­հին կան ձեր­բա­կալ­ուած­ներ, եւ տե­ղի է ու­նե­նում քննու­թիւն: Հա­ւա­նա­բար այդ քննու­թեան գաղտ­նա­պա­հու­թիւնն է, որ մեզ թոյլ չի տա­լիս հաս­կա­նա­լու, թէ ի՛նչ է անց­նում-դառ­նում այդ ցա­ւա­լի սպա­նու­թեան պատ­մու­թեան մէջ: Ես ոչինչ չեմ բա­ցա­ռում Հրաչ Մու­րադ­եա­նի սպա­նու­թեան հար­ցով, բայց նա­եւ տրա­մադր­ուած չեմ ի սկզբա­նէ բա­ցա­սա­կան մօ­տե­ցում հան­դէս բե­րել: Սպա­նու­թիւնը կա­րող է զա­նա­զան պատ­ճառ­ներ ու­նե­նալ: Յա­մե­նայն դէպս գի­տեմ Հրա­չին, որ ո՛չ յան­ցա­գործ կեան­քին էր մաս­նա­կից, ո՛չ էլ յո­ռի բար­քե­րի եւ սո­վո­րու­թիւն­նե­րի տէր էր: Նա ազ­նիւ երի­տա­սարդ էր, ազ­նիւ մարդ: Յա­մե­նայն դէպս, կար­ծում եմ, պէտք է դեռ մի քիչ էլ սպա­սենք, տես­նենք‘ ի՛նչ ըն­թացք կը ստա­նայ քննու­թիւնը: Ար­դէն ասա­ցի‘ կան ձեր­բա­կալ­ուած­ներ, ըն­թա­նում է քննու­թիւն եւ շտա­պե­լը ձեռն­տու չէ ոչ ոքի:

Ինչ վե­րա­բե­րում է երկ­րում ան­պատ­ժե­լու­թեան մթնո­լոր­տին, ասեմ, որ ան­պատ­ժե­լիու­թիւն երկ­րում իս­կա­պէս կայ: Ան­պատ­ժե­լիու­թիւն` հար­կե­րը չվճա­րե­լուց մին­չեւ քրէ­ա­կան յան­ցա­գոր­ծու­թիւն­ներ: Այդ ամէ­նի մա­սին դուք հա­մար­եայ ամէն օր էք լսում: Չգի­տեմ` ի՛նչ ասել: Քա­նի դեռ իշ­խա­նու­թիւն­ներն իրենց վե­րար­տադ­րու­թեան հա­մար պէտք կ՛ու­նե­նան յան­ցա­գործ, քրէ­ա­կան ու­ժին, այս երե­ւոյթ­նե­րը կը շա­րու­նակ­ուեն: Հա­ւա­տում եմ, որ եթէ նման անհ­րա­ժեշ­տու­թիւն չլի­նէր, ապա բո­լոր յան­ցա­գործ­նե­րը կը պատժ­ուէ­ին: Չպատ­ժե­լու ու­րիշ պատ­ճառ չկայ: Չպատ­ժե­լու առի­թը իրենց վե­րար­տադ­րու­թեան հա­մար յան­ցա­ւոր աշ­խար­հին պար­տա­կան լի­նելն է: Կար­ծում եմ, որ այդ ճի­գը, որով փոր­ձում են ցոյց տալ, որ ինչ-որ բան փոխ­ւում է, որ իրենք այ­լեւս նա­խան­ձախն­դիր են, կա­րող է վերջ­նա­կան եւ վա­ւե­րա­կան դառ­նալ, երբ մենք ու­նե­նանք մի իշ­խա­նու­թիւն, որ ընտր­ուե­լու հա­մար կա­րիք չու­նե­նայ այդ­պի­սի տար­րե­րի: Բայց դա չի նշա­նա­կում, որ այդ ժա­մա­նակ Հա­յաս­տա­նում այ­լեւս յան­ցա­գոր­ծու­թիւն­ներ չեն լի­նի: Պար­զա­պէս այդ ժա­մա­նակ ոճ­րա­գործ­նե­րը չեն մնայ ազա­տու­թեան մէջ:

 

Հ.- Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100-ամ­եա­կի մա­սին մենք դեռ շատ առիթ­ներ կ՛ու­նե­նանք խօ­սե­լու, բայց նախ հաս­կա­նանք, թէ մենք ի՛նչ ենք ու­զում ցոյց տալ, կա­տա­րել, նշել 100-ամ­եա­կի առի­թով: 100-ամ­եա­կի հետ կապ­ուած հայ ժո­ղովր­դի հիմ­նա­կան մտա­հո­գու­թիւնը ո՞րն է, ըստ ձեզ:

Պ.- Այս հա­րիւ­րամ­եա­կում, կա­րե­լի է ասել, մենք Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հա­մաշ­խար­հա­յին ճա­նաչ­ման հար­ցում բա­ւա­կա­նին մեծ նուա­ճում­ներ ենք ու­նե­ցել: Մենք այ­սօր կա­րող ենք խոս­տո­վա­նել, որ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հար­ցը մի­ջազ­գա­յին մա­կար­դա­կի հարց է, միջ­պե­տա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի վրայ ազ­դող հարց է, հայ ժո­ղովր­դին ճա­նա­չե­լու մի­ջոց է, Թուրք­իա­յին ճա­նա­չե­լու մի­ջոց է: Մենք յա­ջո­ղել ենք: Մենք յա­ջո­ղել ենք, որ իբ­րեւ հայ ժո­ղո­վուրդ մի­աս­նա­կան ենք եղել: Մեր մէջ չի եղել մի հատ­ուած, որ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հար­ցի շուրջ ու­նե­ցած լի­նի հար­ցա­կան­ներ եւ տար­բե­րուող կար­ծիք, տե­սա­կէտ: Հա­րիւ­րամ­եա­կը այն ան­կիւ­նա­դար­ձա­յին թուա­կանն է մեզ հա­մար, որից յե­տոյ մենք պէտք է անց­նենք մէկ այլ հանգր­ուան‘ պա­հան­ջա­տի­րու­թեան հանգր­ուան, ինչ­պէս հի­մա ասում են‘ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հե­տե­ւանք­նե­րի վե­րաց­ման հանգր­ուան:

Պա­հան­ջա­տի­րու­թիւնը շատ բազ­մա­շերտ հաս­կա­ցո­ղու­թիւն է: Օրի­նակ` ես հա­ւա­տում եմ, որ մենք մի շատ կա­րե­ւոր յա­ջո­ղու­թիւն ար­դէն ար­ձա­նագ­րե­ցինք, երբ մեր եր­կու վե­հա­փառ­նե­րը հա­յոց եկե­ղե­ցի­նե­րի եւ եկե­ղե­ցա­պատ­կան կալ­ուած­նե­րի վե­րա­դար­ձի պա­հանջ ներ­կա­յաց­րե­ցին: Դա մաս­նա­կի պա­հան­ջա­տի­րու­թիւն է, բայց այդ հանգր­ուա­նը մտնե­լու առա­ջին փորձն է:

 

Հ.- Մա­նա­ւանդ որ Ամե­րի­կա­յի Հայ Դա­տի յանձ­նա­խում­բը Քոնկ­րէ­սում բա­նա­ձեւ անց­կաց­րեց նա­եւ այդ հար­ցով:

Պ.- Այո՛: Հի­մա, կար­ծում եմ, որ մեզ հա­մար շատ կա­րե­ւոր է, որ այս հանգր­ուա­նը կազ­մա­կեր­պենք իբ­րեւ հա­մա­հայ­կա­կան մի­աց­եալ հա­մո­զու­մով սկսուող հանգր­ուան: Մեզ հա­մար դա հիմ­նա­կանն է: Մենք կա­րող ենք, իբ­րեւ Դաշ­նակ­ցու­թիւն, այս հանգր­ուա­նից սկսել եւ առաջ վա­զել: Բայց մենք նա­խընտ­րում ենք բո­լո­րի հետ մի­աս­նա­բար կազ­մա­կերպ­ուել եւ բո­լո­րի հետ մի­աս­նա­կան քայ­լե­րով առաջ գնալ, որ­պէս­զի այս կա­րե­ւո­րա­գոյն հար­ցը միջ­կու­սակ­ցա­կան պայ­քար­նե­րի առիթ չդարձ­նենք: Մենք պար­տա­ւոր ենք գնալ ինք­նա­կազ­մա­կերպ­ման, որ­պէս­զի կա­րո­ղա­նանք ար­դէն հնչեց­ուած պա­հան­ջը հա­մա­հայ­կա­կան պա­հան­ջի վե­րա­ծել:

 

Հ.-Դաշ­նակ­ցու­թիւնը մաս­նակ­ցում է Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հի նա­խա­գա­հու­թեամբ 100-ամ­եա­կի մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի շրջա­նա­կում տե­ղի ու­նե­ցող հան­դի­պում­նե­րին եւ քննար­կում­նե­րին: Ի՞նչ վի­ճակ է այդ ոլոր­տում, արդ­եօ՞ք մենք ամ­բողջ ազ­գով ծրա­գիր ու­նենք բան փո­խե­լու մին­չեւ 2015 թուա­կա­նը: Եւ պա­հան­ջա­տի­րա­կան առանց­քը արդ­եօք այն հիմ­նա­կան ուղ­ղու­թի՞ւնն է, որ տա­նում են այդ յանձ­նախմ­բե­րը:

Պ.- Գի­տէք` մեր եր­կու վե­հա­փառ­նե­րի հա­մա­տեղ յայ­տա­րա­րու­թիւնն անց­եալ Ապ­րիլ 24-ին մի հարց է, որ առա­ջին ան­գամ քննարկ­ուել է, մեր 100-ամ­եա­կի յանձ­նախմ­բի նիս­տում: Սրա­նով ես ամէն ինչ ասա­ցի: Կապ չու­նի հա­յաս­տան­եան ներ­քա­ղա­քա­կան պայ­քա­րը հա­րիւ­րամ­եա­կի այդ պայ­քա­րի հետ: Այո՛, մենք կը հա­մա­գոր­ծակ­ցենք բո­լո­րի հետ‘ ան­կախ մեր գա­ղա­փա­րա­կան, քա­ղա­քա­կան հա­մոզ­մունք­նե­րից, ան­կախ այն­տեղ ներ­կա­յաց­ուած քա­ղա­քա­կան կամ հա­սա­րա­կա­կան ու­ժե­րի չա­փից, կշռից, որ­պի­սու­թիւ­նից, էու­թիւ­նից: Հա­րիւ­րամ­եա­կի յանձ­նա­խում­բը դա մի տեղ է, որ մի­ակ ձեւն է, մի­ակ ճա­նա­պարհն է` իբ­րեւ հա­մա­հայ­կա­կան մէկ ուժ ձե­ւա­ւո­րե­լու, բիւ­րե­ղաց­նե­լու մեր մտքե­րը: Այլ, աւե­լի մեծ ակն­կա­լիք­ներ պէտք չէ ու­նե­նալ այդ յանձ­նախմ­բից: Բայց եթէ նոյ­նիսկ այս­քա­նը կա­րո­ղա­նայ անել այդ յանձ­նա­խում­բը, մշա­կի այս նոր հանգր­ուա­նի ռազ­մա­վա­րու­թիւնը, ստեղ­ծի մի­աս­նա­կա­նու­թիւն, կը կա­րո­ղա­նանք ասել, որ ար­դէն յա­ջո­ղել է: Յա­մե­նայն դէպս այ­սօր ճի­գը դա յա­ջո­ղեց­նել է: Այ­սօր ճի­գը պա­խա­րա­կե­լը չէ:

 

Հ.- Սուր­իոյ հատ­ուա­ծի վի­ճա­կը յայտ­նի է բո­լո­րիս եւ գի­տենք, թէ ի՛նչ ֆի­զի­քա­կան վտանգ­նե­րի առ­ջեւ են, ի՛նչ խնդիր­ներ ու­նեն ապ­րուս­տի ու ֆի­նանս­նե­րի հետ կապ­ուած, ի՛նչ ըն­կե­րա­յինտնտե­սա­կան ու ան­գամ հո­գե­բա­նա­կան խնդիր­ներ ու­նեն: Ի՞նչ կա­րող էք ասել մեր այդ գա­ղու­թի ապա­գա­յի մա­սին, ի՞նչ են անում Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­ներն այդ ուղ­ղու­թեամբ եւ ի՞նչ է անում Դաշ­նակ­ցու­թիւնը:

Պ.- Սուր­ի­ա­հա­յու­թիւնը, այո, յայտն­ուել է շատ ծանր վի­ճա­կում: Կա­րե­լի է ասել‘ Սուր­իոյ ամ­բողջ ժո­ղո­վուրդն է ծանր վի­ճա­կի մէջ յայտն­ուել: Եթէ Սուր­իոյ ժո­ղովր­դին հա­մայն­քա­յին հաս­կա­ցո­ղու­թեամբ բա­ժա­նենք` մե­ծա­մաս­նա­կան­ներ, փոք­րա­մաս­նա­կան­ներ, ազ­գա­յին ու­ժեր, կրօ­նա­կան հատ­ուած­ներ, կը տես­նենք, որ բո­լորն էլ իրենց թի­կուն­քում այն­պի­սի հզօր մի­ջազ­գա­յին ու­ժեր ու­նեն, որոնք կա­րող են նրանց անվ­տան­գու­թիւնը կազ­մա­կեր­պել: Հա­յու­թիւնը ո՛չ այդ թիւն ու­նի, ո՛չ այդ աշ­խար­հագ­րա­կան առանձ­նա­յատ­կու­թիւնը եւ ո՛չ էլ մի­ջազ­գա­յին հզօր ուժ‘ իր թի­կուն­քին: Սուր­ի­ա­հա­յու­թիւնը, սե­փա­կան ու­ժե­րի վրայ յեն­ուած, ան­պաշտ­պան, խո­ցե­լի վի­ճա­կում է: Հա­սա­նե­լի թի­րախ‘ բո­լո­րի հա­մար: Այս առու­մով, սուր­ի­ա­հա­յու­թեան վի­ճակն իրօք դժուար է: Բա­րե­բախ­տա­բար, մին­չեւ այս պա­հը, թէ՛ սուր­ի­ա­հայ ղե­կա­վար­նե­րի ջան­քե­րի շնոր­հիւ եւ թէ՛ նա­եւ դրսում մեր հա­մա­կարգ­ուած, մեր մտած­ուած աշ­խա­տան­քի շնոր­հիւ, սուր­ի­ա­հա­յու­թիւնը առանձ­նա­բար, իբ­րեւ սուր­ի­ա­հա­յու­թիւն, թի­րախ չի դար­ձել: Բայց ոչ ոք չի կա­րող երաշ­խա­ւո­րել, որ այ­սու­հետ էլ չի դառ­նայ: Սա պէտք է հաս­կա­նալ եւ ֆի­զի­քա­կան գո­յու­թեան եւ թէ կեն­ցա­ղա­յին խնդիր­նե­րի մա­կար­դա­կում: Ու­տե­լիք, ապ­րուստ հասց­նել, ջե­ռու­ցում ապա­հո­վել, դպրո­ցը, մշա­կու­թա­յին կենտ­րոն­նե­րը պահ­պա­նել, եկե­ղե­ցու, այդ մշա­կու­թա­յին կենտ­րոն­նե­րի ապա­հո­վու­թիւնը, ներ­քին փո­խօգ­նու­թեան գոր­ծը կազ­մա­կեր­պել‘ այս ամէ­նը հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րի անհ­րա­ժեշ­տու­թիւն է պա­հան­ջում: Նոյ­նիսկ եթէ սուր­ի­ա­հա­յու­թիւնը որե­ւէ ակն­կա­լիք չու­նե­նար, մենք, իբ­րեւ հա­յու­թիւն, մեր սուր­ի­ա­հայ եղ­բայր­նե­րին պէտք էր ապա­ցու­ցէ­ինք, որ իր թի­կուն­քին ենք, իր կող­քին, որով­հե­տեւ այդ հա­մայն­քը աշ­խար­հից լքուած մի հա­մայնք է այ­սօր: Շի­ի­ներն ու­նեն կազ­մա­կերպ­ուա­ծու­թիւն ու մի­ջազ­գա­յին հո­վա­նա­ւո­րու­թիւն, սիւն­նի­ներն ու­նեն, քրտերն ու­նեն, բա­ցի մեզ­նից: Ես կար­ծում եմ, որ այդ օժան­դա­կու­թիւնը, որ մենք հասց­նում ենք, առա­ջին հեր­թին բա­րո­յա­կան նշա­նա­կու­թիւն ու­նի, նա­եւ ան­պայ­ման նիւ­թա­կան առու­մով կա­րե­ւո­րու­թիւն ու­նի: Մենք պէտք է օգ­նենք: Պէտք է ասեմ նա­եւ, որ մին­չեւ այ­սօր մեր գնա­հա­տա­կանն այն է, որ մենք կա­րո­ղա­ցել ենք այս հար­ցում մի­աս­նա­կան մնալ: Սկսած Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րից մին­չեւ սփիւռ­քի ամե­նա­տար­բեր քա­ղա­քա­կան ու­ժերն ու կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րը փոր­ձել են իրենց չա­փով օգ­տա­կար լի­նել: Կար­ծում եմ նա­եւ, որ սուր­ի­ա­հա­յու­թիւնն այս օրե­րին ամե­նա­մեծ պատ­գամն է փո­խան­ցել‘ մի­աս­նա­կան կենտ­րոն են սար­քել‘ կա­թո­լիկ­նե­րի, բո­ղո­քա­կան­նե­րի, մեր եկե­ղե­ցու հե­տե­ւորդ­նե­րի, ՀՕՄ-ի, Բա­րե­գոր­ծա­կա­նի, բո­լոր կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րի մաս­նակ­ցու­թեամբ մի­աս­նա­կան կենտ­րոն: Եթէ այն­տեղ դա կա­րո­ղա­ցել են անել, մենք էլ դրսում պէտք է կա­րո­ղա­նանք անել: Այ­սինքն, ան­կախ այն բա­նից թէ մենք քա­ղա­քա­կան ի՛նչ հա­մոզ­մունք­ներ ու հա­կակ­րանք­ներ ու­նենք, սուր­ի­ա­հա­յու­թեան օգ­նու­թեան գոր­ծը բո­լո­րիս հո­գու պարտքն է, մարդ­կա­յին, ազ­գա­յին պարտ­քը եւ պէտք է կա­րո­ղա­նանք այս գոր­ծի մէջ իս­կա­պէս օգ­տա­կար լի­նել եւ նա­եւ, վստահ, որ օգ­նու­թիւնն ան­պայ­ման տեղ է հաս­նում: Ասեմ նա­եւ, որ այն, ինչ մենք մինչ օրս յա­ջո­ղել ենք, գու­ցէ սուր­ի­ա­հա­յու­թեան պա­հան­ջի նուա­զա­գոյնն է, բայց շատ կա­րե­ւոր օգ­նու­թիւն է եւ պէտք է կա­րո­ղա­նանք այն շա­րու­նա­կել:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Մ.Ա.Կ.-Ի ՄՕՏ ՄԻ­ԱՑ­ԵԱԼ ՆԱ­ՀԱՆԳ­ՆԵ­ՐՈՒ ԴԵՍ­ՊԱՆ ՆՇԱ­ՆԱԿ­ՈՒԵ­ՑԱՒ ՍԱ­ՄԱՆ­ԹԱ ՓԱՈՒԸՐ
Next post ՄՈՆՏ­Ի­ԱԼ 2014.- ՔՈ­ՓԵՆ­ՀԱ­ԿԸ­ՆԻ ՄԷՋ ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱՆ ՋԱԽ­ՋԱ­ԽԵՑ ԴԱՆ­Ի­ԱՆ (4-0)

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles