Անձնասպանութեան Երեւոյթն Ու Եկեղեցին

0 0
Read Time:9 Minute, 18 Second

p14-15

Տէր Թորգոմ Քհնյ. Չորպաճեան

Կեանքի մէջ կան այնպիսի երեւոյթներ, որոնք մարդ արարածը պահ մը կը շշմեցնեն ու զինք կը մղեն խոր մտածումի, հարցադրումներու, ներքին տառապանքի ու շատ անգամ ալ քար լռութեան: Նման երեւոյթներ անպակաս չեն եղած մեր կեանքին մէջ: Պատմութիւնը բնաւ չէ արձանագրած մարդկութեան ապրած մէկ ժամանակահատուածը, որ ունեցած ըլլայ կատարեալ վիճակ, ուր միայն լաւ ու բարին կը տիրապետեն. այդ մէկը կը գտնուի Աստուածաշունչի առաջին՝ Ծննդոց գիրքին մէջ միայն, սկզբնական մարդուն դրախտային կեանքին մէջ:
Յօդուածին առաջին տողը «կեանք»ով կը սկսի, որովհետեւ այս նիւթը խորապէս առընչուած է այդ գաղափարին հետ: Արդարեւ, պարզ սահմանումով, անձնասպանութիւնը կեանքի՛սպանութիւնն է ու անոր մերժումը: Անձնասպանութեան միջոցաւ կեանք կը խլուի, որովհետեւ տեսակաւոր ձեւերով պարզապէս այդ կեանքին վերջ կը դրուի: Կեանքին ժխտումը տեղի կ՚ունենայ այն ատեն, երբ անձնասպանութեան գաղափարը տեղ կը շինէ անհատի մտքին ու զգացումներուն մէջ, երբեմն գործնական, անբացատրելի ու անտրամաբանական կերպերով այդ ժխտումը շօշափելիօրէն ի գործ դնելու համար:
Դրդապատճառները՝ դրդապատճառ, ներկայիս անձնասպանութեան երեւոյթը մեծ տեղ ու ընդունելութիւն կը գտնէ ներկայ ընկերութեան մէջ: Անոր մէկ տարբերակը՝ բժշկական օգնութեամբ մահը, արտակարգօրէն կը տարածուի շարք մը երկիրներու մէջ եւ արդէն իսկ օրինաւոր է ԱՄՆի կարգ մը նահանգներուն մէջ: Իսկ դասականը արդէն տարբեր միջոցներով կը յայտնուի մարդոց կեանքին մէջ, որոնք յուսահատութեամբ, հոգեկան ընկճուածութեամբ ու զանազան պատճառներով իրենց ցաւին ու դառնութեան միակ ելքը կը խորհին գտնել անձնասպանութեան համոզիչ գաղափարին մէջ:
Տակաւին այլ երեւոյթ մըն ալ կը բխի անձնասպանութեան դժբախտութենէն. կացութիւնը անոնց, որոնք կը ձախողին իրենց կեանքին վերջ դնելու: Ուսումնասիրութիւններու համաձայն, անձնասպանութիւն փորձած ու ձախողած մարդոց թիւը կրկնապատիկն է անոնց, որոնք յաջողած են իրենց կեանքերը խլել: Այս պարագային, շատ կարեւոր է այս խումբի մարդոց ուշադրութիւն դարձնել, որովհետեւ անոնք երկիցս յուսախաբութիւն ապրած են ու կարիքն ունին անմիջական ու մշտական խնամքի ու հոգատարութեան, տեսակաւոր դարմանումներու եւ լուրջ ուղղութեան:
Անձնասպանութիւնը ընկերային երեւոյթ մըն է ու այս պատճառով անիկա միայն անձնասպանին չի՛ վերաբերիր: Քրիստոնէութեան դիտանկիւնէն եթէ նայինք, անձնասպանութեամբ աստուածատուր կեանքին բարձրաձայն «ո՛չ» մըն է որ կ՚ըսուի: Քրիստոնէական հաւատքին բացատրութեամբ այս կեանքը պարգեւ մըն է Աստուծոյ կողմէ եւ ո՛չ ոք իրաւունք ունի զայն խլելու: Մարդ արարածը ստեղծուած է Աստուծոյ պատկերին եւ նմանութեան համաձայն (Ծն 1.26-27) ու իր մէջ շրջագայող արիւնը կեանք կը խորհրդանշէ (Ղւ 17.14): Քրիստոս իր Լերան քարոզով խօսեցաւ ոչ թէ միայն Հին Կտակարանի Տասնաբանեայի «մի՛ սպաններ»ուն մասին (որ ինքնին մերժումն է որեւէ տեսակի սպանութեան, ներառեալ անձնասպանութեան), այլ մինչեւ իսկ դատապարտեց ա՛ն, որ բարկութեան ու ատելութեան լեզու կը գործածէ իր եղբօր հետ (հմմտ Մտ 5.21-24):
Պօղոս Առաքեալ՝ Առաքեալներու Գործերը գիրքին մէջ, Եփեսոսի Երէցներուն ուղղած իր խօսքով այսպէս կ՚ըսէ.- «Հսկեցէ՛ք ձեր անձերուն եւ ձեր ամբողջ հօտին, որուն տեսուչ կարգեց ձեզ Սուրբ Հոգին» (Գր 20.28): Այս խօսքը ուղղուած է ոչ թէ միայն Եփեսոսի եկեղեցւոյ ու անոր Երէցներուն, այլ նաեւ բոլոր ժամանակներու Աստուծոյ հաւատարիմ եկեղեցիներուն: Հսկել կը նշանակէ արթուն մնալ, ուշադրութիւն ընել, հոգատարութիւն ցուցաբերել: Հոգեւոր մարզին մէջ անիկա կը նշանակէ աշխատիլ, որպէսզի հաւատացեալներ ոչ թէ միայն արթուն մնան իրենց հաւատքին մէջ, առողջ եւ ուղիղ, այլ նաեւ զարգանան, բարգաւաճին ու կատարելութեան հասնին: Բայց մենք նաեւ մարմնաւոր արարածներ ենք, հրեշտակներու նման հրեղէն չենք, եւ Աստուած պատուեց մեր մարմինը, ժամանակներու լրումին ինքն իսկ մարմնանալով: Այս կը նշանակէ թէ հսկողութիւնը նաեւ ֆիզիքական առողջութեան, աճումին ու զարգացման, անոր պահպանման ու լաւութեան մասին է, որովհետեւ մեր մարմինները, իբրեւ Քրիստոսի հետեւորդներ, Սուրբ Հոգիի տաճարներն են (Ա. Կր 6:19):
Հետեւաբար, եկեղեցին կոչուած է ձեռք երկարելու անոնց, որոնք իր զաւակներն են եւ կը տառապին ընկերային զանազան ախտերէ, ներառեալ գոյութենական վտանգէ մը՝ անձնասպանութենէն: Եկեղեցին պահապանն է աստուածատուր բոլոր պարգեւներուն, առաջնահերթութեամբը կեանքի պարգեւին: Եկեղեցին դաւանաբանական, ծիսական ու հոգեւոր մարզերու մէջ միայն աշխուժ չի կրնար ըլլալ, անտեսելով ընկերայինը, առօրեայ-բարոյականը, գոյութենականը, ինչպէս նաեւ քաղաքականը: Եկեղեցւոյ պարտքն է ձա՛յն մը ըլլալ մարդկութեան մէջ. խղճի՛ ձայնը, կարեկցութեա՛ն ու արդարութեա՛ն ձայնը, Աստուծո՛յ ձայնը:
Հաստատեցինք, որ անձնասպանութիւնը ընկերային երեւոյթն մըն է եւ եկեղեցւոյ մտահոգութեան առարկաներէն մէկը պէտք է ըլլայ: Անցնինք կարգին այն ուսումնասիրութիւններուն ու աշխատութիւններուն, որոնք գիտական ու թուային պատկերով կը ներկայացնեն մեզի անձնասպանութեան բուն իրականութիւնը, տարողութիւնն ու ազդեցութիւնը մեր կեանքին մէջ:
Ներկայիս, անձնասպանութեան երեւոյթի տարողութիւնն ու քանակական պատկերը կը բաժնուին չորս մասերու.-
Ա) Առաջին մասը կը ներառէ այն երկիրները, որոնք անձնասպանութեան ահազանգային իրավիճակին մէջ կը գտնուին:
Բ) Երկրորդ մասը կը ներկայացնէ այն երկիրները, որոնք լուրջ տագնապը ունին անձնասպանութեան:
Գ) Երրորդ մասը պարագան է այն երկիրներուն, որոնց մէջ անձնասպանութիւնը սկսած է մեծ տարածում գտնել:
Դ) Չորրորդ մասի երկիրները այլեւայլ պատճառներով տակաւին չունին վտանգն ու սպառնալիքը անձնասպանութեան:
Առնենք Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու օրինակը: Ուսումնասիրութիւններու համաձայն (American Foundation for Suicide Prevention), իւրաքանչիւր 12.95 վայրկեան Ամերիկացի մը անձնասպանութիւն փորձելով կը մեռնի: Այս կը նշանակէ թէ տարեկան աւելի քան քառասուն հազար անձեր իրենց կեանքերը կը կորսնցնեն անձնասպանութեան պատճառով: Այրերու ու կիներու համեմատութիւնը նոյնը չ՚ըլլար: Կիներ աւելի կը փորձեն անձնասպան ըլլալ քան այր մարդիկ, բայց աւելի նուազ կը յաջողին այդ մէկը իրագործել: Անձնասպանութիւնը ընդհանուր մահերուն տասերորդ պատճառը կը հանդիսանայ: Անոր համեմատութիւնը շատ բարձր է պատանի-պարմանուհիներու ու երիտասարդութեան սեմին հասածներու կեանքին մէջ:
Զանազան պատճառներ կան, որոնք մղիչ ուժ կը հանդիսանան անձնասպանութիւն գործելու: Ընդհանրապէս անոնք որոնք մտային հիւանդութենէ կը տառապին, շա՛տ կը մտածեն անձնասպանութեան մասին: Ընտանեկան հարցերը պատճառ կը դառնան որ ամուսնացած զոյգերէն մին դիմէ անձնասպանութեան գաղափարին: Կեանքի մէջ պատահած որեւէ դժբախտ պատահար-սիրելիի մը կորուստ, գործազրկութիւն, երկրաշարժներ, պատերազմներ, յոյսերու խորտակում-քանի մը օրինակ տալու համար, կրնան դիւրաւ մղել յուսահատած մը անձնասպանութիւն փորձելու: Ֆիզիքական հիւանդութիւններն ալ երբեմն անհանգստութիւններու կը մատնեն հիւանդը, որ ճարահատ կը համոզուի թէ միակ ելքը կը գտնուի անձնասպանութեան մէջ: Աշխատատեղիի մէջ պատահած զանազան հարցերը, գործատէրի կամ գործընկերներու հետ, կրնան վատ ազդեցութիւն ունենալ անձի մը վրայ եւ աւելի ուշ մղեն անձնասպանութեան: Շարքը կարելի է երկարել անձնասպանութեան տուն տուող պատճառներուն, ինչպէս թղթախաղը, գինեմոլութիւնն ու ընկերային այլ ախտերը:
Անձնասպանութեան ազդեցութիւնը մեծ կ՚ըլլայ անմիջական ընտանիքին ու հարազատներուն վրայ: Անոնք հազիւ թէ կը հաւատան պատահածին, կը սկսին մտածել անձնասպանութեան իրենց դերին մասին, իրենք զիրենք այպանելով ու յանցաւոր զգալով: Ծնողներու կամ զաւակներու պարագային կացութիւնը աւելի գէշ կ՚ըլլայ: Բոլորն ալ կարիքը ունին հոգեբուժութեան, որ զանազան հանգրուաններու միջոցաւ իսկական փոփոխութիւն կրնայ բերել սգաւորներու կեանքին մէջ: Բայց նախքան այդ մէկը կատարելը, անձնասպանին հարազատներն ու բարեկամները պարտաւորութեան տակ կը գտնուին անհրաժեշտ կարգադրութիւնները ընելու թաղման վերաբերեալ: Այս մէկն ալ ինքնին ահաւոր հոգեկան բեռ կրել կ՚ենթադրէ:
Անձնասպանական պատահարի անմիջական հանգրուանէն ետք, ընտանեկան լուրջ հարցեր կրնան ծագիլ, որովհետեւ կասկածն ու կրքոտութիւնը մուտք կը գործեն մարդոց կեանքին մէջ: Ոմանց պարագային, անձնասպանութեան դժբախտ պատահարը ֆիզիքական գէշ հետեւանքներ կ՚ունենայ. մարդիկ կրնան ծանրօրէն հիւանդանալ, իսկ ուրիշներու պարագային մահը անխուսափելի կը դառնայ: Երբե՛ք «կ՚անցնի»ի հոգեբանութիւն պէտք չէ մշակել, երբ հարցը կը վերաբերի այնպիսի հարազատներու, որոնք հաւանաբար անմիջական ժխտական հակազդեցութիւն ցոյց չեն տար, սակայն ներքնապէս կրնան սարսափելի տառապանքի ու ցաւի մէջ գտնուիլ. բան մը, որ բուժման կարիքը ունի:
Վերջին տարիներուն, տարբեր կազմակերպութիւններ գործի լծուած են, որպէսզի ձեռք երկարեն այն անհատներուն, որոնք անձնասպանութիւն կը մտածեն՝ զիրենք ազատելու ու հոգեկան հաւասարակշռութիւն վերագտնելու նպատակով: Փափաքելի է որ եկեղեցիներ ու անոր յարակից միութիւններ ունենան հեռախօսահամարները նմանօրինակ պետական եւ ոչ պետական կազմակերպութիւններու, ի կարելւոյն օգնելու եւ ստոյգ մահուընէ ու վտանգներէ զերծ պահելու համար մեր հայազգի զաւակները, որոնք այս փորձութեան կրնան ենթարկուիլ: Վտանգը նախատեսելը ու գործնական լուծումներու առաջնորդելը կրնան կեանքեր փրկել: Ծառայական մեր կարկինը պէտք է լայն բանալ որպէսզի ուշադրութիւն դարձնենք մեր մէջ գտնուող, հաւանաբար մեզի շատ ծանօթ ու մօտիկ եղող անձերուն, որոնց ժպիտն ու գոհունակութիւնը կրնան արտաքին շպարը ըլլալ ներքին մաշումին ու տառապանքին:
Անձնասպանութիւնը ինքնին ահաւոր բան է, սակայն յոյսն ու հաւատքը միշտ կը գտնուին մարդկային կեանքի սարսափելի նկատուող պահերուն մէջ իսկ: Անձնասպանութիւնը տնաքանդ է, սկիզբ առնող բայց վերջ չգիտցող ցաւ կրնայ պատճառել. սակայն Աւետարանի խօսքերուն ու ճշմարտութիւններուն բալասանը կը բուժէ ամէնէն խորունկ վէրքերը մարդկային հոգիին: Անձնասպանութիւնը բացառութիւն չէ: Մեր օրերուն անոր տիրապետող ներկայութիւնն է որ մեզ խուճապի ու անելի կրնայ մատնել, ստեղծելով անօրինակ ու տխուր մթնոլորտ:
Կեանքը, ըսինք, պարգեւ մըն է Տէր Աստուծոյ կողմէ եւ ոչ ոք իրաւունք ունի զայն խլելու: Այս պարզ բայց հիմնական սկզբունքէն սկսիլը ինքնին նախանշան է որ մարդկային կեանքը սակարկութիւն չի ճանչնար: Մարդկային կեանքը ինքնին արժէք է, որ Արարիչէն արարածին է փոխանցուած: Անձնասպանութիւնը, այս պարագային, արժեզրկումն է այն բացառիկ շնորհին, որ մարդուն տրուած է իբրեւ մոլորակի լաւագոյն ու կատարեալ նկատուող կենդանին: Այս արժէքին գիտակցութիւնը անձնասպանութեան դէմ դնելու առաջին քայլն է:
Երբ կը մտածենք այս երեւոյթին մասին, ընդհանրապէս մեր մտքին մէջ սեւ ու ճերմակի եւ իրարու հակադիր պատկեր մը կը յառաջանայ: Երբեմն կը փորձենք անխնայ քննադատել բոլոր անոնք որոնք կը մտածեն անձնասպանութեան մասին, առանց դոյզն իսկ ժամանակ տրամադրելու ու պեղելու տուն տուող պատճառներուն կամ անձին ընկերային ու անձնական կեանքին մասին: Հարցադրումներու տոպրակը բանալը շատ կարեւոր է, որպէսզի անհիմն եզրակացութիւններու չի յանգինք եւ դատապարտական խօսքերու ու արարքներու չի դիմենք: Շատ անգամ այնքան կը կեդրոնանանք խնդիրի մը մասին սեւը երեւան բերելու կամ ճիշդ հակառակը՝ ճերմակը գովերգելու, որ կը մոռնանք մարդկային հոգիի բարդ ու խոր նկարագիրին էութիւնը: Երբ մարդկային հոգին կը պեղենք, կը տեսնենք որ մոխրագոյնը միշտ ալ սխալ ու պարսաւելի չէ:
Աստուածաշունչին մէջ բազմաթիւ են օրինակները անձնասպաններու, որոնցմէ քանի մը հատը կարեւոր դեր ունեցած են իրենց ժամանակին մէջ: Աբիմելէք անուղղակի անձնասպանութիւն գործեց, երբ պատերազմի ընթացքին ծանրապէս վիրաւորուելէ ետք իր մօտ գտնուող երիտասարդի մը հրամայեց որ զինք սպաննէ (Դտ 9.50-57): Սամփսոն իր կեանքին վերջ դրաւ անձնասպանութիւն մը գործելով, որուն նպատակն էր վրէժ լուծել զինք կուրցնող փղշտացիներէն (Դտ 16.22-31): Սաւուղ՝ Իսրայէլի առաջին թագաւորը, փղշտացիներուն դէմ պատերազմի ընթացքին հրամայեց որ կապարճակիրը սուրով զինք սպաննէ (Ա. Թգ 31:4): Երբ անիկա մերժեց, Սաւուղ սուրով անձնասպանութիւն գործեց: Աքիտոփէլ, Դաւիթ թագաւորին իմաստուն խորհրդականը, իր ծրագրի ձախողութիւնը տեսնելով իր տան մէջ ինքզինք խեղդամահ ըրաւ (Բ. Թգ 17.23): Զամբրի, որ Իսրայէլի մէջ միայն եօթ օր թագաւորութիւն ըրաւ, իր թագաւորական տունը կրակի տալով ինքզինք սպաննեց (Գ. Թգ 16.18): Յուդայի օրինակը ամէնէն ճանչցուածն է: Իր Տէրը մատնելէ ետք, Յուդա ունեցաւ զղջումի ահաւոր զգացում եւ ինքզինք կախելով անձնասպանութիւն գործեց (Մտ 27.5):
Աստուածաշնչական օրինակները յիշելով իմ նպատակս անձնասպանութեան երեւոյթին նկատմամբ հանդուրժող եւ միշտ ներողամիտ ըլլալու կոչ մը ուղղել չէ: Իմ նպատակս զանազան օրինակներու ճամբով գծելն է պատկերը մարդկային կեանքի ու հոգիի բարդ նկարագիրին: Անձնասպանութիւնը իբրեւ անջատ ու վերացական գաղափար առնել, դատապարտել ու յետոյ բոլոր պարագաներուն յարմարցնել ճիշդ չէ: Անիկա կը նմանի մէկ չափ հագուստի որ կը հագցուի մարմնի տարբեր չափեր ունեցող մարդոց. բան մը որ անհեթեթ է: Աւելի գործնական կ՚ըլլայ սկսիլ յատուկ պարագայէն, առնելով անձնասպանութիւն գործած կամ փորձած անհատի մը օրինակը, քննել անոր տուն տուող պատճառները եւ ապա ուղղուիլ ընհանրական եզրակացութիւններու ու գնահատումներու:
Անձնասպանութեան մասին մտածողը մարդ արարած է, որ ունի զգացումներ, վախեր, կասկած, տառապանք ու ցաւ: Եկեղեցւոյ մօտեցումը դատապարտական ալիքներու բարձրացման պէտք չէ նպաստէ, այլ սիրոյ կանչով ու գործերով մօր նման հոգատարութիւն ցուցաբերէ ու հասկնայ իր խնամքին յանձնուած իւրաքանչիւր մարդու հոգեվիճակը: Եկեղեցին մակերեսային դատումներով բաւարարուելով երբեմն լաւ չի հասկնար իր զաւակներուն ներքին կեանքը: Սակայն խորաքննին վերլուծումն ու համբերատար հասկացողութիւնը կրնան ջերմ ու իրաւ յարաբերութեան մշակման նպաստել եկեղեցւոյ եւ հաւատացեալներուն միջեւ: Հոս է որ եկեղեցին ինքզինք պէտք է գերազանցէ, երբ դառնայ իսկական լոյսի ու աղի ներկայութիւն իր խնամքին ներքեւ գտնուողներուն մէջ: Ոչ թէ միայն խօսքով, այլ նաեւ գործով փաստէ, որ ան ոչ թէ միայն զուտ հոգեւորով կը զբաղի, այլ նաեւ անձնասպանութեան պատճառները կը հետապնդէ՝ անոնց ժամանակակից լուծումեր առաջարկելով եւ կամ իր զաւակները ուղղելով մասնագիտական կերպով աշխատող ընկերային հաստատութիւններու ու կառոյցներու: Եկեղեցին պէտք է որ կապ ստեղծէ նմանօրինակ մարմիններու հետ որպէսզի ըստ կարելւոյն գործակցի՝ ի բարերարութիւն մեր ազգի զաւակներուն:
Զղջումն ու ապաշխարութիւնը՝ որքան ալ դաժան կամ ժամանակավրէպ թուին անոնց, որոնք միայն գիտական ու զուտ հոգեբանական-հոգեվերլուծական միջոցներով ընկերային ախտերը կը ջանան բուժել, Ս. Հաղորդութեան խորհուրդին հետ միասին աստուածային բարերար ներկայութիւնն ու ազդեցութիւնը կը կրեն: Եկեղեցւոյ կոչն է որ անձնասպանութեան գաղափարով տառապողները քայլ մը առնեն դէպի զՔրիստոս, որպէսզի զանոնք բժշկէ ու տայ նոր սիրտ ու նոր հոգի (Եզ 36.26), որպէսզի անոնք Ս. Հոգիին նորոգութեամբ սկսին նոր կեանքի, հարուստ ուրախութեամբ, առողջութեամբ ու թանկագին կեանքի արժէքի գիտակցութեամբ:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles