ԱԶԳԱՅԻՆ ԵՒ ՄՇԱԿՈՒԹԱՔԱՂԱՔԱԿՐԹԱԿԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՒԷՐՆԵՐ ԵՒ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔՆԵՐ

0 0
Read Time:3 Minute, 35 Second

BALIANՅ. Պալեան
Յունիս 24, 2016

Մեր ինքնութեան եւ հայրենիքին սպառնացող վտանգներով ապրող ժողովուրդ ենք: Աշխարհի եւ մարդկութեան հոլովոյթը եւ խանգարումները չենք տեսներ, էական խնդիրները ստորադասած ենք բարօրութեան,Կ’ապրինք կծկուած մեր հարցերուն վրայ: Յաճախ մեր անտարբերութիւն-մեղսակցութեամբ կը վտանգուի մեր ինքնութիւնը:
Առանձնացած չենք: Ընդհակառակն, ըլլալով փոքր երկիր եւ փոքր ժողովուրդ, կամայ ակամայ կը կրենք հեռու եւ մօտ տեղեր պատահած ցնցումներու եւ բարդութիւններու հետեւանքները, անոնք կրնան ըլլալ քաղաքական, տնտեսական եւ անոնց ետին գտնուող կամ զանոնք բացատրող տեսութիւններ, զորս կը կապկենք համոզումով, ճնշման տակ կամ թեթեւսոլիկութեամբ:
Խորհրդային օրերու «պաղ պատերազմ»ը եւ հաւասարակշռութիւններու պահպանման պատճառով «Հայկական հարց»ը անտեսուած էր, անմիջականութիւն չունէր: Այսօր անցեալի մրցակցական հաւասարակշռութիւնը նոր ձեւով կ’արտայայտուի, եւ Հայաստան (հանրապետութիւնը եւ բռնագրաւեալը) բաժանման գիծին վրայ կը գտնուի: Ազդեցութեան տարածումը կրնայ տարածուիլ «բարեկամական» կոչուած յարաբերութիւններէն մինչեւ գործակցութիւն եւ զինակցութիւն, կամ՝ նախայարձակում:
Աշխարհ խանգարուած է աւելի քան երբեք: Կրօնական, տնտեսական, ազգայնամոլական, կայսերապաշտական (տարածքային եւ տնտեսական գրաւման) քաղաքական միտումներ կը ստեղծեն պայթիւնավտանգ կացութիւն, որ կարգ մը շրջաններու մէջ արդէն կը դրսեւորուի պատերազմ-բախումներով, եւ մենք կը խորհինք, որ անոնք մեզմէ հեռու են: Յաճախ նշած եմ, որ հեռուի եւ մօտի գաղափարները ոչինչ կը նշանակեն, ճարտարագիտական ձեռքբերումները ջնջած են հեռաւորութիւնները:
«Դրամի միջազգային կայսերապաշտութիւնը» տնտեսական ենթահողի վրայ համաշխարհայնացման կը ձգտի, որուն հետեւանքով ազգային եւ մշակութային ինքնուրոյնութիւնները դատապարտուած են ահետանալու: Տնտեսական ենթահողի վրայ, բայց կռթնելով ընկերային տեսութեան մը վրայ, այդպէս ուզած էր ընել Խորհրդային Միութիւնը: Եւրոմիութիւնը, իր կարգին, հետզհետէ ազգային ազդակը փակագիծի մէջ դնելով, կեդրոնացեալ իշխանութեան մը յանձնուելով, դիւանակալական ընտրանիի մը, նկարագիր կերտած պատմութիւն եւ մշակոյթ ունեցող ազգերը, կը տանի միօրինականացման:
Բայց ինչպէս կ’ըսէր ԺԷ դարու բանաստեղծը, «դուրս դրէք բնականը եւ ան քառասմբակ կը վերադառնայ»: Այսօր Եւրոմիութեան մէջ կը ծաւալին շարժումներ, որոնք կը մերժեն դասական դիւանակալական ընտրանին, ժողովրդական հզօր ալիք մը, ընդդէմ աւանդական ղեկավարման ուժերու, որոնք կը բնորոշուէին հերթափոխութիւն խաղցող աջ եւ ձախ կուսակցութիւններով:
Սպանիան պատկերն է այս կացութեան: «Ընտրանի» աջ եւ ձախ կուսակցութիւնները կը գտնուին փոքրամասնութիւն ըլլալու վիճակին մէջ, ժողովրդական հոսանքին դէմ: Այսօր Մեծն Բրիտանիան հանրաքուէով որոշեց դուրս գալ Եւրոմիութենէն, յայտարարելով որ չ’ուզեր իր ճակատագիրը յանձնել արհեստավարժ մասնագէտ դիւանակալներու:
Ընկերային, քաղաքակրթական եւ մշակութային խանգարումը ծաւալած է անհատական եւ ընկերային կեանքի բոլոր մարզերուն մէջ: Հայերս ալ ընդգրկուած ենք անոր մէջ, եւ ըլլալով փոքր ժողովուրդ, այդ խանգարումը բիրտ կերպով կ’ազդէ մեր ազգային, մշակութային, տնտեսական եւ ընկերային համակարգերուն վրայ, հետեւաբար՝ լինելութեան: Այս խանգարումը մեզ նետած է համաշխարհայնացման գիրկը եւ կը սպառնայ մեզ հիւլէացնել (atomiser): Աւանդական եղանակով գործող ղեկավարութիւնները, իրաւ կամ կարծեցեալ ընտրանին, հեռացած են ժողովուրդէն,: Մեր պարագային նոր համաժողովրդային ալիքի ծնունդ տուող շարժումներ չեն ստեղծուիր, ինչպէս Սպանիոյ մէջ, եւ «բացակայ ժողովուրդի» հակազդեցութիւնը կ’արտայայտուի, ազգի տեսնակիւնէ, զոյգ բացասականութիւններով: Իրենք զիրենք չտեսնելով երկրի «ընտրանի»ի պարզած պատկերին եւ գործին մէջ, հայերը կ’արտագաղթեն, նոյնն է պարագան սփիւռքի, ուր մարդիկ, հակառակ լսուած եւ կրկնուած ճառերու, իրենց ճակատագիրը չեն տեսներ հայրենադարձութեան մէջ: Ընդհակառակն, ցարդ քաղաքականօրէն պաշտպանուած «հայրենամերձ» շրջաններէ անգամ կը հեռանան, կտրելով այն փոքրիկ պորտակապը որ կար եւ յոյսեր կը ներշնչեր:
Այս երեւոյթին կ’անդրադառնանք, երբ կը հանդիպինք աշխարհի ծայրը, Հարաւային Ամերիկայի ծայրամասը գտնուող միակ հայուն, Արիզոնայի այսինչ քաղաքի միակ հայուն, Ֆրանսայի Կափ քաղաքի վաճառատուն ունեցող միակ հայուն, Պրըթանեը բնակող ովկիանոսագէտ միակ հայուն, Նորմանտիի Քան քաղաքի համալսարանի դասախօս հոգեբոյժին, Հայաստանէն արտագաղթած եւ Շերպուրկ հաստատուած հայ ընտանիքին: Այս տարտղնումը այսօր աւելի կ’ընդլայնի, միշտ աւելի հեռու: Մտածել կու տա՞յ Չինաստանի մէջ ստեղծուած հայ նոր համայնքը: Ե՞րբ, ինչո՞ւ, ո՞ր ազգային հեռանկարին համար:
Հայը, Հայաստան եւ սփիւռքներ, կը գտնուի «դրամի միջազգային կայսերապաշտութեան» յորձանուտին մէջ: Հայաստան, ըստ տարիներէ ի վեր խօսուածի եւ ըսուածի, բուռ մը անձեր կուտակուած են աստղաբաշխական հարստութիւններ, որոնք երկրի զարգացման բացասականօրէն կ’անդրադառնան, քանի որ թշուառացող զանգուածները չեն կրնար նպաստել երկրի տնտեսութեան զարգացման, հետեւաբար՝ հզօրացման, իրենք զիրենք անհարազատ կը զգան, եւ կը ստեղծուին պայմանները ազգաքանդ արտագաղթի:
Հայութիւնը, Հայաստան եւ սփիւռքներ, ընտրանիի, նոմանքլաթուրայի, դասականի, ժառանգականի, աւանադականի, ընտանեպաշտականի դէմ պիտի կարենա՞յ դուրս գալ, «ընդունուած» կարգերէն ազգային իրաւութեան խորքով շարժման ծնունդ տալով, դիմագրաւէ «ազգային եւ մշակութաքաղաքակրթական մարտահրաւէրները եւ սպառնալիքները», որպէսզի հեռու կամ մօտ ապագային մեր մասին չխօսուի անցեալով:
Պիտի գիտնա՞նք չընդօրինակել միայն սպառողական եւ զբօսի ընկերութեան «բարիքները», այլ նաեւ գիտակից ընկերութիւններու դիւանակալութեան մէջ ինքզինք եւ ազգը խեղդող ստրկացման կամ փախուստ-նահանջի դէմ վերականգնումի հզօր վերաբերումներ ունենալ:
Ընկերութիւնները եւ մարդիկ կարենալ տոկալու եւ տեւելու համար հեռանկար եւ երազ պէտք է ունենան: Հետեւաբար՝ ոչ ըսելու յանդգնութիւն:
Ոչ ըսել՝ ճակատագրապաշտութիւնը քաղաքականութիւն համարող ընտրանի-դիւանակալութեան:
Ո՛չ ըսելու թռիչքը ազգին հպատակելու ուղին է: Միաժամանակ եւ հաւաքաբար տէր ըլլալու վաւերականութիւն:
Իրականութիւնները դիտել եւ դատել, երբ անոնք հաճելի են կամ անհաճոյ:
Այսինքն չըլլալ սոսկ հանդիսատես կամ ստրուկ, այլ՝ յանձնառու:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՇՐՋԱՆԱՒԱՐՏՆԵՐՈՒ ՀԱՆԴԷՍ՝ ՆԻՒ ԵՈՐՔԻ ՍՐԲՈՑ ՆԱՀԱՏԱԿԱՑ ՎԱՐԺԱՐԱՆԷՆ ՆԵՐՍ
Next post Արցախ` Մէկ Սերնդի Ճակատագիր

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles