«ՖԼԱՄԵՆԿՈԼ»` ՍՊԱՆԻԱ ԱՇԽԱՐՀԻ ԱԽՈՅԵԱՆ…ՀՈԼԱՆՏԱԿԱՆ ԵԶԱԿԻ ՈՃԸ ՅԱՂԹԱԿԱՆ

Զարմանալի էր պատահածը…Sոն Քիշոթեան խենթութիւ՞ն, թէ Իպերիոյ հեռաւոր հիւսիս Արեւմտեան շրջանի սուրբ քաղաք Սանթիակօ Տը Քոմփոսթելայէն կատարուած հրաշագործութիւն: Արդարեւ, եօթանասունականներուն մեծ հռչակ սփռած մարզիչներ Ռինուս Միքէլսի եւ Էրնսթ Հափըլի (Աւստրիա) մշակած եւ մարզիկներ Քրույֆներու եւ Նիսքընզներու կերտած ամբողջական ոտնագնդակ (Total Football) խաղաձեւին հունտը փոխադրուելով Եւրոպայի պաղ ու միապաղաղ Հիւսիսային Ծովէն եւ »ցած երկրէն« դէպի հարաւ, նոյնքան եւ շատ աւելի ամբողջականութեամբ կրցած էր »ծլիլ, սնանիլ եւ ժայթքիլ« Իպերիոյ թերակղզիի, Միջերկրականեանի ափի տարածաշրջանէն ներս: Այո°…2010ի Աշխարհի ախոյեան Սպանիան, հոլանտական ազգեցութեամբ խումբ մըն է: …Եւ այդ ամբողջական ոտնագնդակի հունտի փոխադրութիւնը կատարած է նոյնինքն Քրույֆ, իբրեւ մարզիկ, ապա մարզիչ եւ ցայսօր իբրեւ Քաթալունիոյ կազմի մարզիչ: Քաթալունիա մը, որ կը կազմէր խումբին առիւծի բաժինը: Արդարեւ, դաշտին մէջ Պարսելոնան 13 նախկին ու ներկայ մարզիկներ ունէր, իսկ Սպանիոյ միւս հսկան՝ Ռէալ Մատրիտը՝ 8: Աւարտականին Ամսթերտամի մէջ, սպանացի մը Ռէալ Մատրիտի հոլանտացի Վան Տէր Վաարթի թիւ 23 տարազով նոյնքան հանգիստ պիտի զգար՝ ինչքան Մատրիտի մէջ, կամ չէզոք համակիր մը՝ Պարսելոնայի (նարնջագոյն) տարազով: Ինչ ալ ըլլայ սակայն, մրցումէն ետք Սպանիան է որ, ախոյեանի ոսկեայ աստղը զետեղեց իր կուրծքին: Հոլանտան երրորդ անգամ ըլլալով երկրորդ հանդիսացաւ: Հաւանաբար մէկ կողմէն Վերմիր կամ Վան Կոկ, իսկ միւս կողմէն Տալի եւ Կօտի եթէ վրձինահարէին կամ արուեստագէտի աչքով նկարագրէին այս մրցումը…Սպանիոյ ցուլերը շատ աւելի հանդարտ ու հլու պիտի ներկայացուէին, քան Հոլանտայի կարծր ու պինդ կակաչները: Հոլանտական ամբողջական ոտնագնդակի եզակի ոճը, այնքան մը լաւ իւրացուցած էին մարզիչ Տէլ Պոսքէի տղաքը, որ հրաշք մը միայն կրնար իրենց պարտութեան մատնել: Հրաշք մը որ դժբախտաբար եւ…բարեբախտաբար կատարուած էր առաջին հանգրուանէն իսկ, եւ այդ ալ անդրանիկ ելոյթին՝ Զուիցերիոյ դէմ, երբ հակառակ ջախջախիչ համեմատութեամբ տիրապետելէ ետք, խումբը անակնկալ կոլ մը ստանալով,պարտութիւն մը կրած էր 10 արդիւնքով: Արդիւնք մը, որ կրկնուեցաւ, ի նպաստ »Ռոխա«ին (Սպանիոյ ծածկանուններէն մէկը) բազմիցս Բ. հանգրուանէն մինչեւ աւարտական: Սպանացիք այդ փոքր արդիւնքով շարունակեցին իրենց սլացքը դէպի գագաթ: Ամսուան մը համար Վուտի Էլընի բեմադրած »Վիքի, Քրիսթինա Պարսելոնա« ժապաւէնը, կարելի էր շրջանցել եւ վերածել »Վիյա, Ինիէսթա Էսփանիա«ի: Անշուշտ քաթալունիացիներուն համար…կարելի էր նաեւ վերջին անունը պահել եւ միայն առաջին երկուքը փոխարինել: Մնալով եօթներորդ արուեստի աշխարհէն ներս, Տէլ Պոսքէի տղաքը շարունակ պայքարելով եւ դաշտին տէրն ու տիրականն ըլլալով, բազմիցս ջղագրգռութեան շեմին հասցուցին իրենց մրցակիցները եւ այդ ալ ծանօթ բեմադրիչ Փետրօ Ալմոտովարեան (»Women on the verge of nervous Breakdown«) ոճով: Անոնց կերտած յաղթանակները Լուիս Պունուէլեան տարօրինակ համակրելիութիւն կը բուրէին…ազատութեան ուրուական մը՝ »Phantom of Liberty«: Վերջապէս, այլ սպանացի բեմադրիչի մը՝ Քարլոս Սաուրայի պարտականութիւնն է, »Թանկօ«, »Ֆատօ« եւ »Ֆլամենկօ« ժապաւէններու կողքին նաեւ, պատրաստել այլ ժապաւէն մը՝ »Toque« (Սպանիոյ խաղաոճը): Ֆլամենկօ, այլընտրանքային ֆլամենկօ՝ ֆլամենկոլ…իւրայատուկ իր կշռոյթով, նոյնքա¯ն դիւթիչ որքա¯ն հռչակաւոր կիթարահար Փաքօ Տը Լուսիայի ալիքներու մէջ ման եկող »Entre Dos Aguas«ը: Դեռ աւելին, սպանական յատուկ ժողովրդային միջավայրէն դուրս գալով, Փույոլ, Փիքէ եւ ընկերներ ներկայացուցին ճէզ երաժշտութեան գլուխգործոցներէն՝ Չիք Քորէայի »Spain«ը կանաչ դաշտերուն վրայ: Սպանացիներուն համար, թիւ մէկ թշնամին փորթուգալցի աստղ Քրիսթիանօն, պրազիլցի Քաքան, Գերմանիոյ երիտասարդ, տինամիք ու անխոնջ կազմը չէր, ո°չ ալ հոլանտացի վտանգաւոր Սնայտըր Ռոպըն զոյգը…այլ պարզապէս գնդակ կոչեցեալ կլոր առարկան էր: Գնդակ մը, որուն համար անոնք որքա¯ն պայքար մղեցին, յատկապէս դաշտին բանալի վայրէն՝ կեդրոնէն, շնորհիւ պասք Չապի Ալոնսոյի եւ քաթալաններ՝ Խավիի եւ Ինիէսթայի: Ի վերջոյ գնդակին տիրանալով, անոնք կանխած պիտի ըլլային որեւէ վտանգ, արդէն իսկ անառիկ եւ անհասանելի նկատուող Քասթիացի Քասիասի բերդին շուրջ: Խնդրայարոյց էր գնդակը՝ »Ժապուլանի«ն (զուլու լեզուով՝ »տօնել«) որ, յատուկ այս Մոնտիալին համար պատրաստուած էր: Մարզիկներու մեծամասնութիւնը դժգոհ էր, ըսելով թէ կը նմանի փլասթիքէ ծովու գնդակի, կþերթայ ուր հովը կը փչէ…Սակայն սպանացիներու համար, յստակ էր գնդակին ուղղութիւնն ու ընթացքը: »Առաջին անգամ«ի կարգին է նաեւ Ափրիկէն որ, կազմակերպեց իր առաջին Մոնտիալը, ինչպէս նաեւ՝ 1950էն ասդին առաջին անգամն էր որ, աւարտական խաղին որեւէ մէկ խումբի յաղթանակի պարագային՝ պիտի ունենայինք նոր ախոյեան մը՝ Պրազիլի, Իտալիոյ, Գերմանիոյ, Ուրուկուայի, Արժանթինի, Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի կողքին: Առաջին անգամն է նաեւ որ, եւրոպական խումբ մը ախոյեան կը հանդիսանայ Եւրոպայի ցամաքամասէն դուրս: Հետաքրքրական Մոնտիալ մը, զանազան առումներով, ինչպէս անցեալ Մոնտիալի ախոյեան եւ փոխ ախոյեան Իտալիոյ եւ Ֆրանսայի առաջին հանգրուանէն դուրս մնալը. ֆրանսացիք, իրենց արուարձանային BlackBlancBeurre (փոխան կապոյտճերմակկարմիրի) ներքին յեղափոխութիւն մը կատարեցին, անշուշտ 1789ի ստեղծուած իրավիճակէն բոլորովին տարբեր, Քսէրքսէսեան տրամադրութիւններ ստեղծող մարզիչ Տոմէնէքի դէմ եւ քարուքանդ ըրին խումբերնին: Իսկ իտալացիք յոգնած ու ընկրկած ներկայացան եւ միակ անգամը որ մօտեցան բաժակին՝ աւարտական խաղին ընթացքին էր երբ, իրենց նախկին խմբապետ Քաննավարօն… բաժակը յանձնեց կազմակերպիչներուն: Անգլիան որ, այդքան մեծ յոյսեր կը տածէր այս անգամ ախոյեանութեան հասնելու իտալացի մարզիչով, իր կարգին փուլ եկաւ, Գերմանիայէն ստացած չորս կոլերով: Գերմանացիք նոյնքան առատաձեռն գտնուեցան Արժանթինի հանդէպ, որուն աքիլլէսի կրունկը անփորձ մարզիչ Մարատոնան էր: Անոր կիրարկած ոճը թաղային եւ »Պէյպիֆութ«ային էր, որուն արդիւնք զոհ գացին իր աստղերը, յատկապէս անպատսպառ ու առանձնացած Մեսսին: Գերմանիան, իր շատ երիտասարդ (մրցաշարքի երկրորդ ամենաերիտասարդ խումբը՝ Ղանայէն ետք) խումբով կիսաւարտականին հասաւ՝ շարունակաբար երրորդ անգամն ըլլալով… Ափրիկէն ալ մեծ արդարացի կամ անարդար յոյսեր ունէր իր վեց ներկայացուցիչներէն, որոնցմէ միայն Ղանան յաջողեցաւ յաջորդ հանգրուան անցնիլ, ուր շատ տրամաթիք խաղէ մը ետք, դուրս մնաց Ուրուկուայէն: Ի դէպ սրամիտ հայորդիին համար արդէն իսկ ղանահայ (Հայաստանէն ժամանած…) մը՝ Ա. Կյանը (Gyan) դաշտ ներկայացած էր: Ուրուկուայը, առաջին պետութիւնը որուն խորհրդարանը ճանչցած է Հայկական Ցեղասպանութիւնը, մեծ տպաւորութիւն ձգեց, յատկապէս »պատմական« բնոյթ ունեցող քառորդ աւարտական մրցումին, փենալթի տուգանքային հարուածներով, դուրս ձգելէ ետք Ղանան, որ իր կարգին դուրս ձգած էր Միացեալ Նահանգներու համակրելի եւ շարունակ պայքարող կազմը: Շատ հաւանական է սակայն որ, խոստմնալից երիտասարդ ֆութպոլիստ Խօաքին Անթոնիօ Պողօսեան՝ յառաջիկայ Մոնտիալին Ուրուկուայի տարազով դաշտ ներկայանայ, այսպիսով իսկական հայկական ներկայութիւն մը ըլլալով՝ Քորտոպայէն (Արժանթին) պարզ պաստառէ մը անդին… Անշուշտ հոս չենք բացառեր Հայաստանի ազգային խումբի մասնակցութիւնը (ֆութպոլի քաղաքականութենէն անցած ըլլալով …ֆութպոլի խաղարկութեան): Ամերիկեան ցամաքամասի խումբերու յարաբերաբար լաւ ներկայութիւնը աչքի զարկաւ, սակայն յուսախափ եղան անոնք որոնք աճապարեցին տօնելու այս յաջողութիւնը. երկրորդ հանգրուանին անցած եօթ խումբերէն՝ միայն Ուրուկուայը հասաւ կիսաւարտականին. անշուշտ աւելորդ է նշել թէ Պրազիլի համակիրները ապրեցան մեծագոյն յուսախափութիւնը: Յաջորդ Մոնտիալը տեղի պիտի ունենայ Պրազիլի մէջ, եւ անոնք կը յուսային թէ, Պրազիլ իբրեւ ախոյեան պիտի մասնակցի այդ մրցաշարքին: Կարելի չէ 2010ի Մոնտիալի մասին գրել ու չանդրադառնալ վուվուզելային. այդ նեղացուցիչ ձայնը հանող գործիքին, որ ամէն այլ ինչ կը ծածկէր, կարծես միլիոնաւոր մեղուներու յարձակում մը տեղի կþունենայ մեր նստասենեակներէն ներս, ու շատ յաճախ կը պարտադրուէինք մեր հեռատեսիլի ձայնը նոյնիսկ իջեցնելու… յամենայնդէպս, գունաւոր եւ աղմկալից Մոնտիալ մըն էր: »Աղմկալից« նաեւ իրաւարարներու որոշումներով. ո՞վ կրնայ մոռնալ Գերմանիա Անգլիա խաղին անգլիացի Լամփարտի կոլը, որ երբեք չի հաշուուեցաւ… գերմանացիք արդարութեան մասին խօսեցան որ թէկուզ ուշ, սակայն եկաւ, ամբողջ 44 տարիներ ետք, ճիշդ նոյն ձեւով, ինչպէս 1966ի աւարտականին երբ անգլիացիք »կո՞լ կամ ոչ«ով աշխարհի ախոյեան հանդիսացան: Արժանթինի կոլը Մեքսիքոյի դէմ ու երկու տասնեակ այլ վիճելի որոշումներ. գոնէ ֆութպոլի բարձրագոյն մարմինը պիտի զբաղի այս հարցերով ու բարեփոխելով իրաւարարներու ներկայութիւնն ու վճիռները: Յատկանշական յայտնութիւն էր նաեւ Գերմանիոյ մէկ ձկնարանին մէջ բնակութիւն հաստատած Փօլ ութնոտանիին(օքթոփուս) կատարած գուշակութիւնները: Ան ճիշդ գուշակութիւններով կռահած էր Գերմանիոյ մրցումները…անշուշտ կիսաւարտականին ալ, Սպանիոյ յաղթանակը գուշակեց: Զայրացած գերմանացիք սպառնացին զինք »փաէյա«ի վերածել… Քիչ մնաց որ, դիւանագիտական վէճի պիտի բռնուէին երկու երկիրները. Սպանիան նոյնիսկ քաղաքական (աւազանային) ապաստան խոստացած էր Փօլին, որ այժմ »հանգստեան կոչուած« է… Մէկ ամսուան ֆութպոլէ ետք, 64 խաղերէ ետք, ոսկեզոծ բաժակը, յաջորդ չորս տարիներուն ընթացքին ապաստան պիտի գտնէ Սպանիոյ մէջ. մեր յաջորդ ժամադրութիւնը՝ Պրազիլ, 2014ին:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

«ՖԼԱՄԵՆԿՈԼ»` ՍՊԱՆԻԱ ԱՇԽԱՐՀԻ ԱԽՈՅԵԱՆ…ՀՈԼԱՆՏԱԿԱՆ ԵԶԱԿԻ ՈՃԸ ՅԱՂԹԱԿԱՆ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

ՀԻՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ԵՐԵՔ ԹԵՄԵՐՈՒ ՀՈԳԵՒՈՐԱԿԱՆԱՑ ՀԱՄԱԳՈՒՄԱՐ

ԾԽԱԿԱՆ ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆ՝ ՆՈՐԹ ԱՆՏՈՎԸՐ

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է