Երկու Չափ, Երկու Կշիռ


Տէր Թորգոմ Քհնյ. Չորպաճեան

Յօդուածին վերնագիրը լաւ գիտենք: Անիկա բազմիցս կը գործածուի, երբ մարդիկ կը հանդիպին երեւոյթի մը, որ ուրիշ բառերով կը կոչուի «զատողութիւն», զատել, տարբեր աչքով նայիլ: Եթէ առարկայական ու ենթակայական կոչուած իրականութիւնները կան, ապա այս նիւթը խորապէս առընչուած է ենթակայականին հետ: Հարցը անհատական մօտեցումի, դատողութեան ու մեկնաբանութեան հետ սերտօրէն աղերսուած է:  Յօդուածի գրութեան պատճառն ալ ենթակայական աղբիւր ունի: Անիկա կը պատկանի անձնական փորձառութեան ու «դիտորդ»ի հանգամանքին, թէեւ անոր վերլուծումի դաշտը ընդհանրապէս հաւատացեալ ժողովուրդն է, կամ աւելի յստակ ըլլալու համար, եկեղեցւոյ ոչ-եկեղեցական դասակարգը: Յօդուածին նպատակն է այս երեւոյթին անդրադառնալով՝ ընթերցողին ուշադրութեան հրաւիրել անոր բացասական կողմերը ու սրբագրութեան առաջարկ մը ընել:     Եկեղեցական սքեմին, կոչումին, ձեռնադրութեան-օծումին ու պաշտօնին պատճառներով՝ մեր հաւատացեալ ժողովուրդը յատուկ վերաբերում ունի մեր եկեղեցւոյ կրօնաւորներուն հանդէպ: Հակառակ որ Հայ եկեղեցւոյ մէջ կղերապետութիւնը իր շուքը երբեք չէ ձգած մեր պատմութեան վրայ, ընդհանրապէս կը մտածենք երկու դասակարգերու մասին ու անոնց միջոցաւ մեր գնահատումը կը կատարենք:  Հարցը, այս պարագային, կը վերաբերի մարդկային վարք ու բարքին: Հոս մեր ժողովուրդը կը գործածէ կրկնակ ակնոցներ: Առաջինով կը դիտուի եկեղեցականը, իսկ երկրորդով՝ ոչ-եկեղեցականը: Ակնոցները տարբեր կ՚ըլլան. առաջինը կարողութիւնը ունի մանր-մունր բաներ նկատելու ու խստապահանջ գտնուելու, երկրորդը ընդհանրապէս մանրամասնութիւններ չի նկատեր ու աներեւակայելիօրէն ներողամտութեան բացարձակ հոգիով տոգորուած է:  Վերացական ու դարձդարձիկ լեզուէ խուսափելու համար, առնենք օրինակը բարկութեան: Մարդկային տկարութեան պահուն, եկեղեցական մը կրնայ իր բարկութիւնը յայտնել: Յանկարծ բարկութիւնը կը վերածուի մեղքերու գագաթնակէտին: Եկեղեցականը կը դիտուի իբրեւ ոչ հաւասարակշիռ, անկարգ, անկարող, քրիստոնէական բարոյականութեան չհետեւող եւ ուրիշներուն լաւ օրինակ չծառայող մարդ: Հակառակ պարագային, երբ աշխարհական մը կ՚ունենայ նոյն բարկութիւնը, կ՚արտայայտէ զայն արդար կամ անարդար կերպով, անիկա կը նկատուի բնական ազդեցութիւն: Իրար կը մխիթարենք, որ աւելի գէշը չէ պատահած:  Երբ եկեղեցական մը իր կարծիքը կը յայտնէ տարբեր խնդիրներու մասին՝ ընկերային, քաղաքական, բարոյական ու մշակութային, իր կարծիքին իւրաքանչիւր բառը կրնայ լեռներ շարժել ու գետեր չորցնել, շրջագիծին մէջ թէ դուրս մեկնաբանուիլ: Անշուշտ թելադրութիւնը կ՚ըլլայ այն, որ իր խոհերն ու խօսքերը հիմնուին քրիստոնէավայել սկզբունքներու վրայ: Աշխարհականներուն նոյն նիւթերուն վերաբերեալ երբեմն նոյն կարծիքները կը համարուին խօսքի ազատութեան լաւագոյն այտայայտութիւն ու սրբութեան հասնող անմատչելիութիւն: Եկեղեցականի մը անմեղ կատաղը կրնայ երեւակայութիւններ գրգռել, այնքան որ վէպեր կրնան գրուիլ, պատմուածքներ կառուցուիլ ու բամբասանքի առատ նիւթի վերածուիլ: Միւսին կատակը՝ անմեղ կամ եօթ մոլութիւնները պարունակող, ծիծաղեցնելու անգերազանցելի շնորհք մըն է, որ պէտք է քաջալերել: Արդի՞ւնքը. երկու չափ, երկու կշիռ:   Երկու չափ ու երկու կշիռի այս մօտեցումը խորթ է քրիստոնէութեան ու հակասուրբգրային: Նախ, վաղեմի քրիստոնէութիւնը դասակարգեր չի ճանչնար: Եկեղեցական կամ ոչ-եկեղեցական դասակարգերու գոյութիւնը հետագայ դարերու զարգացումներուն պտուղն է: Միւս կողմէ, Աստուածաշունչը երբեք չի պարունակեր բարոյական կանոններու ցանկ մը, որ ուղղուած ըլլայ միայն եկեղեցականներուն, իսկ ուրիշ՝ աւելի պարզ ու տանելի ցանկ մըն ալ մնացած ժողովուրդին: Նոյնիսկ հակառակը կարելի է պնդել: Նոր Կտակարանին մէջ աւելի բան գրուած է՝ պարզ հաւատացեալներուն ուղղուած, յատկապէս Պօղոս Առաքեալի նամակներուն աւարտին, քան եկեղեցականներուն:    Եկեղեցական կամ աշխարհական՝ բոլորս կը ծնինք եկեղեցւոյ նոյն աւազանէն ու կը դառնանք քրիստոնեայ: Բոլորս ալ սրբութեամբ ու աստուածահաճոյ կեանք ապրելու ակնկալութեամբ կը մկրտուինք, կը դրոշմուինք ու եկեղեցւոյ անդամ կը դառնանք: Մեզմէ ո՛չ ոք այդ տարիքին որոշած կ՚ըլլայ ապագային որ ասպարէզը ընտրել, սակայն բոլորս ալ Սուրբ Հոգիին տաճար դառնալու աղօթքներով Աստուծոյ որդեգիր զաւակներ ըլլալու կ՚արժանանանք:  Երբեմն կը խորհիմ, որ եկեղեցականներէ բարձր բարոյականութիւն պահանջելու դիտաւորութիւնը կը բխի ո՛չ անպայման դասակարգային յատուկ համոզումէ, որքան եսական պատճառներէ ու շահերէ: Շատեր կ՚ուզեն անուանական քրիստոնեայ մնալ, ընել ինչ որ քրիստոնէավայել չէ: Կ՚ուզեն ծանրանալ եկեղեցականներու բարոյականութեան վրայ, ըսելու համար, թէ «իրենց արտօնուած չէ, բայց մեզի վնաս չունի, մենք եկեղեցականներ չենք»: Այս մտածումը երբեք չի համապատասխաներ ճշմարիտ քրիստոնեայի կոչումին, որ որիշ բան չէ, եթէ ոչ հետեւիլ բարոյական բարձր ու վսեմ գաղափարներու եւ Աստուծոյ ներկայութիւնը զգալ կեանքի բոլոր բնագաւառներուն մէջ:     Այս սխալ երեւոյթը կը սրբագրուի, ոչ թէ ամենուրէք խիստ ակնոցներ գործածելով: Կը սրբագրուի, երբ նկատի կ՚առնենք մարդկային տկարութիւնները, երբ քրիստոնէական ներողամտութիւն ու սէր կը ցուցաբերենք բոլորին նկատմամբ, երբ բարոյական կեանքի մեր օրինակով կը քաջալերենք ուրիշները, եկեղեցական կամ ոչ, ըլլալու Աստուծոյ այնպիսի զաւակներ, որոնք առաքինութիւններով զարդարուած են:Աստուծոյ ժողովուրդը իր ամբողջութեանը մէջ՝ առանց դասակարգային խտրութեան կամ այլանդակ բաժանումներու, հրաւիրուած է ըլլալու Քրիստոսի մարմինը, արդարութեամբ ու սրբութեամբ կեանք ապրելու (Եփ 4.24): Այս բոլորին մէջ տարբերութիւնները նոյնիսկ վնասակար են:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*