ՄԱՐՏԱԿԵՐՏԻ ՅԻՇԱՏԱԿԵԼԻ ՅԱՂԹԱՆԱԿԸ

ՀԱՅՐԵՆԻՔ

Յունիս 27, 2017

Խմբագրական

 

«Յաղթանակը հարիւր հայր ունի, իսկ պարտութիւնը՝ որբ է»
                                                                Ճոն Ֆ. Քէնետի

Շուշիի ազատագրումին շռնդալից յաղթանակին համահաւասար է Արցախի հիւսիս-արեւելեան շրջանի Մարտակերտ քաղաքի ազատագրումը:
Մայիս 9, 1992-ին Շուշիի ազատագրումով հայութիւնը աւելի մօտեցաւ Արարատի գագաթին, իսկ Յունիս 27, 1993-ին Մարտակերտի ազատագրումով հայութիւնը
աւելի մօտեցաւ Արարատեան դաշտին:
Լեռներու բնութեան գիրկին մէջ Մարտակերտի դաշտային հատուածի ազատագրումը խորհրդանշական է եւ ունի իր իւրայատուկ իմաստը: Բարձունքներ կերտած հայորդիին համար, նոյնքան անհրաժեշտ էր հարթավայր ու տաբաստան վերադարձը: Ի վերջոյ երկուքին պարագային ալ, անկասկած որ առաջնահերթութիւն մըն է լերան, դաշտին ու ցորին տէր կանգնելու հոգեբանութիւնը:
Դեռ աւելին, այդ օրերուն յուսալքուած եւ նահանջելու հոգեբանութեամբ ազդուած հայ մարտիկը վերազարթման եւ վերստին պայքարելու կամքով տոգորուած, կրցած էր շրջանցել կացութիւնը: Շահումեանի, Չլտրանի, Դրմբոնի, եւ նոյնիսկ սկզբնական շրջանին՝ Մարտակերտի պարտութիւններու օրերուն, կացութիւն շրջանցելու միակ հնարն էր վերստին պայքարիլն ու յաղթանակի ճամբան վերագտնելը:
Կրկին պէտք է նշել ու շարունակ կրկնել թէ, պարտութիւններու շարք մը արձանագրելէ ետք, շատ աւելի դժուար էր վերստին յաղթելը եւ թշնամիին վրայ ճնշում բանեցնելը:
Մարտակերտը տարբեր տեսակի դաս մը եղաւ հայորդիին համար, որ այդ նահանջելու եւ գաղթելու յուսալքումէն եւ արհաւիրքէն դուրս գալով, որոշեց վերադառնալ ի գին արեան, եւ այդ ալ որքան թանկագին եւ արժէքաւոր:
Հայ մարտիկը թօթափեց ընկճուածութեան, խուճապի, վախի, ահ ու սարսափի
զգացումը եւ դիմեց այլընտրանքին, այլ հնարին…միակ հնարին՝ պայքարելու եւ յաղթահարելու այդ բնազդական դարձած վեհ զգացումին:
Այսպէս Շուշիին յաղթանակներու շարաններէ ետք ազատագրուեցաւ, մինչդեռ Մարտակերտը հետեւողական պարտութիւններէ ետք է որ հեռացուց թշնամին: Հետեւաբար, շատ աւելի դժուար պայմաններու տակ կարելի եղաւ կերտել այս դաշտային շրջանին ազատագրումը, որ անցեալ տարի Ապրիլեան քառօրեայ պատերազմին, անգամ մը եւս եղաւ թշնամիին առաջին թիրախներէն մէկը:
Յունիսի 2, 1993-ին հայրենի ուժերը ազատագրեցին մարտավարական կարեւորութիւն ունեցող քանի մը «բանալի» բարձունքներ եւ միեւնոյն ժամանակ, շրջանի հարաւարեւելեան շրջանի միաւորները, թշնամիին զգալի կորուստներ պատճառելով, Խրամորթ և Փափրավենդ գիւղերը ազատագրեցին: Միեւնոյն հոգեբանութեամբ տոգորուած, քանի մը շաբաթ ալ հայրենի ուժերը շարունակեցին կատաղի կռիւը եւ ազատագրցին Բոյամետլիի եւ Մատաղիսի շրջանները: Նոյնիսկ ազերի օդուժն ալ գործի լծուեցաւ, սակայն հայ մարտիկը կրցած էր շրջանցել կացութիւնը, եւ Շուշի – Մարտակերտ ճանապարհը ազատագրուած էր, այսինքն պարզ ու մեկին՝ հայորդին մօտեցած էր թէ՛ Արարատի գագաթին եւ թէ՛ Արարատեան դաշտին:

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*