Իրաւական Հիմքն Ու Անիրաւ Ըմբռնումը

ՀԱՅՐԵՆԻՔ

Խմբագրական

Յունիս 19, 2017

«Գիտակից մարդը պէտք է որ կարողութիւնը ունենայ, ոչ թէ միայն սիրելու իր թշնամիները, այլ նաեւ ատելու իր ընկերները»

                                                                                                                                                                                                          Ֆրիտրիշ Նիցչէ
                                                                                                                                                                                                            (1844 -1900)

Դժուար է այսպիսի խոր, իմաստուն հաստատում մը բացատրել յատկապէս Թուրքիոյ ղեկավար Ռեճէպ Թայիպ Էրտողանի նման մեծամիտ անձնաւորութեան մը, որուն բնագաւառը իր սուլթանական մտայղացումներն ու ապրումներն են:
Այսպէս, Էրտողան կը պատկանի ամերիկացի հանրածանօթ գրագէտ Հարփըր Լիի (1926-2016) նկարագրած այն տիպարին, որ մտահոգուած է ապառնիի աշխարհով եւ երբեք չէ մտածած ապրելու ներկան: «Ծաղրուկ մը Սպաննել» («To kill a mockingbird») նորավէպին մէջ, Լի կ՛արտայայտէ այս գաղափարը ներշնչուած իր փորձառութենէն: Հազիւ տաս գարուններ բոլորած, ան Միացեալ Նահանգներու հարաւային Ալապամա նահանգի մէկ կորսուած շրջանին մէջ, ականատես եղած էր ցեղապաշտական արարքներու, որոնք իր վրայ խոր ազդեցութիւն ձգած էին:
Հաւանաբար, Հարփըր Լի եթէ ներկայ եղած ըլլար Մայիս 16-ին, այս անգամ Ալապամայի փոխարէն, մայրաքաղաք Ուաշինկթըն եւ յատկապէս Լաֆայէթ հրապարակի եւ Թուրքիոյ դեսպանի բնակարանի՝ Շէրիտըն շրջանակի մօտակայքը, անգամ մը եւս թարմացած պիտի ըլլային իր լոյս ընծայած գլուխ-գործոցին յուշերը: Այդ օր Էրտողանն էր որ իր ապագայով այնքան մը տոգորուած, երբեք չէր մտահոգուած ներկայով: Դեռ աւելին, ան նաեւ երբեք չէր նկատած թէ հոն, ճամբաներուն եւ խաչմերուկներուն վրայ ինչե՜ր կը պատահէին: Ան ամենադոյզն ճիգն անգամ չէր թափած լսելու իր դէմ բողոք բարձրացնողները եւ յանձնառարելու իր թիկնապահներուն, որպէսզի զուսպ դիրքորոշում որդեգրեն, երկրէ մը ներս, ուր
քաղաքացիին իրաւունքները, խօսքի ազատութիւնն ու ժողովուրդին խաղաղ հաւաքի իրաւունքները, ոչ թէ միայն սահմանադրութեան մաս կը կազմեն, այլ նաեւ անդրանիկ յաւելուածին՝ Ֆըրսթ Ամենտմընթին մէջ, յստակօրէն նշուած են:
Արտաքին գործոց նախարարութեան ճամբով՝ Էրտողան, իր թիկնապահները ձերբակալելու մասին Միացեալ Նահանգներու դատախազութեան կողմէ հրապարակուած հրամաններուն կապակցութեամբ, ընդվզում եւ դժգոհութիւն արտայայտած է, նշելով թէ առնուած որոշումները սխալ եւ ո՛չ առարկայական են եւ դեռ աւելին՝ չունին իրաւական հիմքեր:
Էրտողան այդ ենթագիտակցութիւնը չունէր, որ ինք իր ապագայի երազած սուլթանութենէն հեռո՜ւ…շատ հեռո՜ւ, Նոր Աշխարհի մայրաքաղաքին մէջ կը փորձէր անտառի քաղաքականութիւն պարտադրել, այդ ալ Թուրքիոյ անվտանգութեան ծառայութեան, կամ աւելի ճիշտը իր իսկ անձին համար պաշտպանութեան ու հլու կամակատարի պաշտօնը ստանձնած 12 պաշտօնեաներ գործի լծելով:
Այս թիկնապահներուն կողքին, թուրք ծագումով քանի մը ամերիկահպատակներ ալ ձերբակալուած են, որոնք ոչ թէ միայն քանի մը օրով պէտք է որ բանտարկուին, այլ նաեւ ենթարկուին քրէական պատասխանատուութեան եւ վնասուց հատուցման։
Այս անբաղձալի տարրերու «Վոհմակ»ին, հարկ է որ միանան նաեւ, տեղւոյն թրքական հիւպատոսարանի այն պաշտօնատարները, որոնք իրենց կարգին միջամուխ եղան եւ դաժանօրէն յարձակեցան խաղաղ ցուցարարներուն վրայ:
Այս խափանարական արարքներուն եւ գործողութիւններուն ետին կեցող անձերը պէտք է որ կրեն ամբողջական պատասխանատուութիւն:
Քանի մը տարի առաջ, Պոլսոյ Կեզիի պարտէզին մէջ պատահած դէպքերն ալ
առարկայական էին եւ ունէին խոր իրաւական հիմք…եւ անշուշտ Էրտողան տիպարի նման անիրաւ ըմբռնող մը:

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*