Հարսանիքներուն Հարսանիքը՝ «Լեռներու Հարսանիք»ը



ՀԱՅՐԵՆԻՔ

Խմբագրական

Մայիս 8, 2017

Ինչպէ՞ս չյիշել այս իւրայատուկ հարսանիքը: Կարելի բան չէ…:
Հայորդիին համար դեռ երէկ էր կարծես այս հարսանիքը, հարսանիքներուն հարսանիքը՝ «Լեռներուն հարսանիք»ը:
Հարսանիք մը, որուն 25-ամեակը կը տօնենք Մայիս 8-ին:
Այսպէս, Արցախի հինաւուրց բերդաքաղաքին, վարչական, հոգեւոր, մշակութային եւ կրթական կեդրոն՝ Շուշիին ազատագրման եւ յաղթանակի օրը կը նշուի «Հարսանիք լեռներում» անուանումով:
Այլ ձեւով կարելի չէ նկարագրել այս ազատագրումը, միջնադարեան քաղաքի մը…ամրոցի մը, որ 19-րդ դարաշրջանին Կովկասեան բարձրաւանդակի կարեւորագոյն արհեստագործական, առեւտրական, մշակութային, կրթական կեդրոնն էր:
Դարեր շարունակ օտար ու այլազգ ուժեր գրաւեցին, այս հայկական հինաւուրց ոստանը, ուր գործած են տպարան, թատրոն, ուսումնարան, եւ լոյս տեսած են զանազան պարբերականներ ու հրատարակութիւններ:
Շատ բաներ փորձուեցան հայաթափման ենթարկելու եւ նոյնիսկ ջնջելու այս բերդաքաղաքը, ո՛չ թէ միայն հայոց պատմութենէն, այլ նաեւ աշխարհագրութենէն, սակայն հայ մշակոյթի ու դպրութեան, հայ քաղաքական մտքի ու ռազմական տաղանդի զարգացման այս աննման բնօրրանը մնաց կանգուն եւ պահպանեց հայկական իր ազգային դիմագիծը:
Շուշին հին քաղաք է, եւ պատմութիւնն ալ էջ առ էջ կը փաստէ որ, ան գոյութիւն ունէր, երբ աշխարհի վրայ Ատրպէյճանն ու ազերին գոյութիւն չունէին:
Քանի մը շաբաթ ետք, եւ գրեթէ տարի մը ետք պիտի նշուի Հայաստանի առաջին հանրապետութեան հարիւրամեակը՝ 1918-1921 թուականներուն, ուր Շուշին առաջաւոր դիրքը եղաւ Հայկական Դիմադրութեան, շարունակ դիմադրելով եւ արգելք հանդիսանալով, արեւելքէն եւ հիւսիս¬արեւելքէն Հայաստանի ու հայութեան գոյատեւման սպառնացող թուրք-թաթար ազերիական վտանգին եւ ներխուժման փորձերուն դէմ։
Այսպէս, այդ օրերուն Արցախի հայութեան ազգային-ազատագրական պայքարը ղեկավարելով՝ Շուշի հերոսաբար դիմադրեց համաթրքական գրաւման վտանգին եւ տեղի տուաւ տարիներ ետք միայն, Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, երբ Սթալինեան պղտոր ու սադրիչ կամայականութեամբ պարտադրաբար կցուեցաւ Խորհրդային Ատրպէյճանին իբրեւ Լ.Ղ.Ի.Մ.՝ Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ։
Շուշիի ազատագրումը, պարզ հողաշերտի մը, կամ քաղաքի մը անկումը չէր, այլ ընդհկառակը, այդ օր՝ Մայիս 8, 1992-ին վերջնականապէս ամրապնդուեցաւ Ատրպէյճանին սեփական ուժերով գետին փռելու եւ գերազանցելու հաւատն ու կամքը, հայորդիին միասնական յանդգնութիւնն ու հերոսութիւնը:
Այդ օր Սիւնիքէն Արցախ, լեռները հարսանիքի մէջ էին եւ ձեռք-ձեռքի բռնած, ու գագաթ-գագաթի եւ ձոր-ձորի շաղկապուած ու ամրապնդուած կը կատարէին հայրենի շուրջպարը:
Այսպէս, անգութ թշնամին հեռացնելով Շուշիէն, Հայաստանի հետ ճամբան հարթուած էր:
Շիկաքար բերդաքաղաքի անունով հռչակուած Շուշին, ոչ միայն վերջին տասնամեակներուն, այլեւ հայ ժողովուրդի հազարամեակներու պատմութեան դաժան պայմաններուն, այլ յատկապէս 17-րդ դարաշրջանէն սկսեալ, ազդանշանը տրուած հայոց ազգային¬ազատագրական պայքարի բոլոր վերիվայրումներու ընթացքին, եղած է խորհրդանիշը՝ ազատ ու անկախ ապրելու ազգային կամքին եւ հայկական ինքնութեան ու ինքնուրոյնութեան:
Այդ տիպարին հարսանիքն է այսօր՝ «հարսանիքներուն հարսանիք»ը:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*