ՕՏԱՐԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ ԵՒ ՕՏԱՐԱՄՈԼՈՒԹԻՒՆԸ ՎԱՐԿԱՆԻՇ ՉԵՆ ԱՊԱՀՈՎԵՐ

 

Յ. Պալեան

Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահը ղեկավարի մը բերնէն յաճախ չլսուող իմաստուն խօսք ըսաւ՝ ուղղուած երիտասարդութեան. օտարախօսութիւնը եւ օտարամոլութիւնը վարկանիշ չեն ապահովեր:

Չէ՞ լսած բնաւ հայ մարդոց բերնէն թռչող այն հիացական խօսքը՝ որ այսինչը կամ այն ինչը օտար այսինչ կամ այնինչ լեզուն տեղացիէն լաւ կը խօսի, այդ հաստատումին մէջ գտնուելով անգրագիտութեան սնապարծութիւնը:

Նախագահը արտասանած է Հայաստանի եւ սփիւռք(ներ)ի մէջ յաճախ չլսուող խօսք:

Տուներու եւ գրասենեակներու մէջ պատէն կախուած Ուիլեամ Սարոյեանի անգլերէն զգացումներ հովահարող էջի կողքին Սերժ Սարգսեանի այս ապագայակերտ խօսքն ալ կարելի է կախել:

Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանի ելոյթը Անդրանիկ Մարգարեանի անունը կրող կրթական հաստատութեան մէջ դիտեցի եւ լսեցի Հայաստանի հեռատեսիլի զոյգ կայաններէ, 3 դեկտեմբերին:

Վերջապէս նախագահը անմիջականի գործնապաշտութենէ անդին նայող ղեկավարի խօսք ըսաւ երիտասարդութեան եւ ընդհանրապէս մեր ժողովուրդին, որոնք Հայաստան եւ սփիւռքներ, անցեալին եւ այսօր, օտարախօսութիւնը եւ օտարամոլութիւնը յաջողութեան եւ յառաջդիմութեան գրաւական կը համարեն, նոյնիսկ իրենք զիրենք սփիւռքի բաբախող սիրտ համարող համայնքներու մէջ:

Կը յուսամ, որ Հայաստանի եւ սփիւռքներու լրատուամիջոցները, կուսակցութիւն-քաղաքականութիւն-մրցակցութիւն-խելքաբաշխութիւն խօսքերը կը նուազեցնեն եւ նախագահի ճառը կը հրատարակեն հայերէնով եւ հայածնունդներու խօսած եւ հասկցած բոլոր լեզուներով եւ կ’ընեն այնպէս՝ որ ան հասնի իւրաքանչիւրին իր յարկին տակ:

Թէեւ պիտի գտնուին նորարար բանիմացներ, որ ըսուածը յայտարարեն ժամանակավրէպ մարդու անտեղի խօսք:

Ղեկավարութիւնները առանց ճապկումներու օրակարգ կը դարձնե՞ն ըսուածը, որպէսզի դադրինք տնտեսելէ նահանջները եւ մաշումները, եւ վերաբերում ճշդենք, Հայաստան եւ սփիւռք(ներ): Նախագահը կ’ըսէ, որ օտարախօսութիւնը եւ օտարամոլութիւնը վարկանիշ չեն ապահովեր ղեկավարին:

Բարենիշ չեն հայուն:

Բայց նահանջականները այդ վարկանիշը կու տան իրարու:

Այդ վարկանիշը Հայաստանը ինք նաեւ պէտք չէ տայ սփիւռք(ներ)ին, գացող-եկողին, քանի որ քաջալերական հասկացողութեան ոգի ցուցաբերելով կը քաջալերէ ե՛ւ օտարախօսութիւնը ե՛ւ օտարամոլութիւնը, որոնք ազգային ինքնաքանդումի կ’առաջնորդեն: Դեռ պէտք է խօսիլ յաճախ թմբկահարուող օտարագրութեան մասին, միշտ մարդորսական եւ սնապարծութեան մղումներով:

Ֆրանսացի մեծ «հիւմանիստ» գրող Անթուան տը Սէնթ-Էկզիւբերի կը նկարագրէ ձիւներու մէջ ջախջախուած օդաչուի պարագան, եւ կ’ըսէ, որ ձիւնի մէջ չթաղուելու համար պէտք է ոտքի ելլել, առնել առաջին քայլը, երկրորդ առաջին քայլը եւ այդպէս շարունակ: Այսինքն՝ յառաջանալ կրկնուող եւ շարունակուող առաջին քայլերով:

Մենք հետեւած ենք եւ կը հետեւինք նոյն իմաստութեան, բայց հակառակ ընթացքով. պատշաճելու եւ մարդորսութեան համար առած ենք նահանջի առաջին քայլը, ապա երկրորդ առաջին քայլը եւ այդպէս շարունակ… Իմաստուն բացատրութիւններ եւ արդարացումներ միշտ պիտի գտնուին:

Այսօր եթէ վիճակագրութիւն մը կատարուի, Հայաստան եւ սփիւռք(ներ), հասկնալու համար, թէ հայախօսները եւ հայագիրները աւելի՞ են թէ օտարախօսները եւ օտարագիրները, ի՞նչ կը կարծէք որ կ’ըլլայ պատկերը: Գիտենք, որ թիւերու լեզուն չի խաբեր, ան աւուր պատշաճի ճառ չէ: Եւ վախ կը պատճառէ:

Չխաբուելու համար հաստատուն կամք պէտք է: Արդիւնքը կրնայ օգտակար ըլլալ բոլոր անոնց որոնք կը սիրեն տօնական առիթներով խօսիլ հայ մշակոյթի, հայապահպանման եւ այս կարգի հարցերու մասին, սփիւռք(ներ)ը յաւերժական ազգ եւ հայրենիքին օգտակար համարելով:

Նախագահի խօսքը գեղեցիկ է եւ յուզիչ, բայց ինչպէ՞ս, առանց ճապկումներու, զայն գործի կարելի է վերածել: Հարցումը կ’ուղղուի Հայաստանի եւ սփիւռք(ներ)ի ղեկավարութիւններուն

Ղեկավարութիւնները, մտաւորականութիւնը եւ մամուլը զանգուածին կը ներշնչե՞ն, պիտի ներշնչե՞ն այն գիտակցութիւնը՝ որ հայախօսութիւնը եւ հայագրութիւնը «աղքատ ազգական»ի համար չեն, այլ ազգին, անոր շարունակութեան ապահովման:

Հոսանքին հետեւելով, մարդորսական նպարավաճառային հաշիւներով, սեփական կացութիւն արդարացնելով, ազգի ինքնութեան հիմքը հանդիսացող լեզուէն հեռանալ-հրաժարելով ազգը վերածուեցաւ տեղական համայնքներու, զարգացնելով գիտական ոչ մէկ հիմնաւորում ունեցող յաւերժական ազգ-սփիւռքի գաղափարը, որ կրնայ տեւել (կրնա՞յ) առանց ազգային լեզուի եւ ընդդէմ շրջապատի քաղաքակրթութիւններու եւ մշակոյթներու հարթող գլանին:

Հայաստան եւ սփիւռք(ներ) հայախօսութեան-հայագրութեան վերականգնման-ամրապնդման եւ օտարամոլութեան դէմ պայքարի քաղաքականութիւն չունինք: Ո՞ւր պիտի մշակուի այդ քաղաքականութիւնը, ինչպէ՞ս գործադրութեան պիտի դրուի:

Հայախօսութեան եւ հայագրութեան ամրապնդման եւ օտարամոլութեան դէմ պայքարին համար անհրաժեշտ է իրականացնել հայերէնի վերականգնումի պարզ-բարդ խնդիրը, զոյգ աշխարհաբարներու եւ ուղղագրութեան, միաժամանակ հայացնելով բազմաթիւ ազդեցութիւններու հետեւանքով հայերէնի մէջ մուտք գործած բոլոր այն օտար բառերը, որոնք ընթացիկ դարձած են ոչ միայն խօսակցական, այլ նաեւ գրական լեզուին մէջ:

Ղեկավարին եւ ընդհանրապէս հայ մարդուն վարկանիշ տալու համար զայն պէտք է գնհատել օտարախօսութեան, օտարագրութեան եւ օտարամոլութեան աղէտին դէմ իր պայքարով եւ անձին օրինակով: Առաւելութիւն է օտար լեզուներու գիտութիւնը, բայց ոչ ի հեճուկս հայերէնի:

Մատներու արանքէն չդիտուող ազգային-պետական քաղաքականութեան կը վերածուի՞ նախագահին խօսքը:

Հայաստանի պետութիւնը յանդուգն վերաբերումով մը նախանձելի օրինակ կ’ըլլա՞յ սփիւռք(ներ)ի նահանջ տնտեսող աղմկալի թափահարումներուն:

Շպարային (Հայաստան կ’ըսեն՝ կոսմետիկ) կիսամիջոցներով կարելի չէ առաջնորդել աղէտին դէմ պայքարը:

Հայաստանի նախագահը, եւ ընդհանրապէս պետութիւնը, գեղեցիկ խօսքէն անդին պիտի անցնի՞ն:

Սփիւռք(ներ)ի ինքնգոհութեան խցուած ականջները պիտի բացուի՞ն:

Սպասենք եւ տեսնենք:

Աւելի դիւրին եւ հասկնալի դարձած է ըսել՝ wait and see…

Բայց մինչեւ ե՞րբ եւ մինչեւ ո՞ւր կրնայ տեւել այդ «սպասենք»ը… երբ մարած կ’ըլլան խորհրդաժողովներու ջահերը եւ լռած կ’ըլլան բարձրախօսները:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*