«Միայն Ու Միայն Ժողովրդավարական Կանոններ Կիրարկող Թուրքիա Մըն Է Որ Կրնայ Պատշաճօրէն Ճանչնալ Հայոց Ցեղասպանութիւնը», Կը Յայտնէ Կարօ Փայլան

garopaylan

Ստորեւ, կը հրատարակենք հարցազրոյց մը, կատարուած «Հայրենիք»ի խմբագրութեան կողմէ, Քրտամէտ Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութեան ներկայացուցիչ Կարօ Փայլանի հետ: Հարցազրոյցը կատարուեցաւ Չորեքշաբթի, Հոկտեմբեր 5-ին, «Հայրենիք»ի երդիքին տակ, Փայլանի այցելութեան ընթացքին:

Հ.- Հաւանաբար նախապէս հարցադրուած է, թէ աւելի շատ կրթական հարցերով կը զբաղէիք, եւ այժմ քաղաքականութեամբ: Արդեօք կարելի՞ է մանրամասնել:
Պ.- Ուսանած եմ, տնտեսագիտութիւն եւ այո՛, ճիշտ է որ քաղաքական կեանքէ հեռու, կրթական հարցերով զբաղուած եմ, սակայն իբրեւ ուսանող, միշտ ալ մտահոգուած եմ ընկերային կեանքէն ներս, ստեղծուած անիրաւիթեամբ, ժողովրդավարական օրէնքներու բացակայութեամբ: Հետզհետէ, նկատելով թէ, կատարուածը անարդար է, մէջս այն զգացումը ունեցայ, թէ այսպէս կարելի չէ շարունակել եւ պէտք է գործի լծուիլ: Իննիսունականներէն ի վեր, Պոլսոյ մէջ այս առնչութեամբ պայքար կը մղենք: Չէ՛ք կրնար երեւակայել թէ, ինչ դաժան պայմաններու տակ կ՛ապրէին փոքրամասնութիւնները, ըլլան անոնք ալաուի, քիւրտ, կամ հայ: Աշխատանք կար կատարելիք եւ դեռ ալ շատ բան ունինք ընելիք:
Քրտամէտ Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութիւնը նմանօրինակ պայմաններու տակ: Մեր առաջնահերթութիւնն է արդարութիւն եւ ժողովրդավարութիւն ստեղծել, պայքարելով ազգայնամոլութեան դէմ:

Հ.- Ի՞նչ է ձեզի համար, հայ պատգամաւորին պարտականութիւնը Թուրքիոյ խորհրդարանէն ներս:

Պ.- Կը շեշտեմ անգամ մը եւս թէ, իմ նպատակս, Ինծի նման գաղափարակից ընկերներուս նպատակն է Թուրքիան վերածել ժողովրդավարական պայմաններու վրայ հիմնուած երկրի մը: Միայն ու միայն ժողովրդավարական կանոններ կիրարկող Թուրքիա մըն է որ կրնայ պատշաճօրէն ճանչնալ Հայոց Ցեղասպանութիւնը: Պատահած է ահաւաւոր ջարդ մը՝ Ցեղասպանութիւն մը, եւ ցայսօր ղեկավարութիւնը կը ծածկէ այս իրականութիւնը եւ ստելով ու զանազան պատճառաբանութիւններ տալով, կը փորձէ մոռցնել տալ ահաւոր աղէտը:
Պիտի զարմանա՛ք, եթէ հաստատեմ որ, խորհրդարանէն ներս, երեսփոխաններու ջախջախիչ մեծամասնութիւնը տեղեակ չէ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին, կամ ալ աւելի ճիշտը՝ ապատեղեակ է: Շատեր կը կարծեն, իմացած են թէ հակառակն է որ պատահած է, այսինքն մենք՝ հայերս սպառնացած են, մենք է որ տեղացիներուն շահագործած ու օգտագործած ենք, այն աստիճան որ նոյնիսկ սպանութիւններ կատարած ենք;…Եւ բազմաթիւ երեսփոխաններ համոզուած են, թէ այս տարբերակն է իրականութիւնը:
Անշուշտ այս մտածելակերպը կը տանի դէպի ազգայնամոլութեան գիրկը: Հետզհետէ, թուրք երեսփոխաններէ կը լսենք, թէ քիւրտերն ու հայերը ամէն ճիգ կը թափեն, որպէսզի տկարանայ մեր պետութիւնն ու ղեկավարութիւնը: Վախի մէջ են, այս մարդիկը, եւ նմանօրինակ հաստատումներով, աւելի կը պղտօրէն ներկայ իրավիճակը, երեւոյթ մը, որ ինքնաբերաբար կ՛ազդէ երկրէն ներս ժողովրդավարական կանոններ եւ օրէնքներ հաստատելու գործընթացին վրայ:

Հ.- Մնանք խորհրդարանէն ներս: Այսօր երեք հայորդիներ տիրացած են աթոռներու: Երեք տարբեր բեւեռներու ներկայացուցիչներ` Քրտամէտ Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութեան ներկայացուցիչ Կարօ Փայլանի կողքին կը գործեն նաեւ ընդդիմադիր Ժողովրդային-Հանրապետական կուսակցութեան ներկայացուցիչ՝ Սելինա Տողանը, եւ Էրտողանի իշխող՝ Արդարութիւն եւ Բարգաւաճում կուսակցութեան ներկայացուցիչ՝ Մարգար Եսայեան: Ինչպէ՞ս կ՛ընթանան գործերը: Որոշ համագործակցութիւն գոյութիւն ունի՞, թէ բոլորովին անգործակցութիւն կը տիրէ: 

Պ.- Քաջատեղեակ եմ թէ ի՞նչ խոր նշանակութիւն ունի հայ պատգամաւոր մը Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ: Շարունակ շեշտած ու կրկնած եմ, թէ թափանցիկ քաղաքականութիւն պիտի վարեմ եւ բուռն կերպով ժխտողական քաղաքականութեան դէմ պիտի պայքարիմ, յատկապէս երբ խնդրոյ առարկայ հարցը՝ մեր համայնքին վերաբերող բարդ խնդիրներն են:
Մորթիս վրայ կը զգամ պատասխանատուութիւնն ու գիտակցութիւնը՝ հայութիւնը շահագրգռող խնդիրներով զբաղելու:
Խորհրդարանէն ներս, մնացեալ երկու հայ ներկայացուցիչներուն մասին անդրադառնալով, նշեմ թէ ընդդիմադիր Ժողովրդային-Հանրապետական կուսակցութեան ներկայացուցիչ՝ Սելինա Տողանին ծանօթ եմ տարիներէ ի վեր: Ինքն ալ կը հաւատայ եւ կը պայքարի հանուն ժողովրդավարութեան: Սակայն, իրեն ալ յայտնած եմ եւ բազմիցս կրկնած թէ իր պատկանած կուսակցութիւնը ժողովրդավարական հիմքերու վրայ չէ որ կը գործէ, այլ աւելի ազգայնամոլ է:
Հայութեան վերաբերող հարցերու առնչութեամբ, շարունակ կը գործակցիմ Սելինայի հետ: Էրտողանի Արդարութիւն եւ Բարգաւաճում կուսակցութեան ներկայացուցիչ՝ Մարգար Եսայեանի կապակցութեամբ, հարցը տարբեր ձեւով պէտք է դիտել: Տարուած ըլլալով իր կուսակցութեան ծաւալողապաշտ գաղափարներուն եւ գործընթացին, ընտրութենէն ի վեր ոչ մէկ ի նպաստ հայութեան դիրքորոշում որդեգրած է Եսայեան: Հասկնալի են պայմանները, սակայն միեւնոյն ժամանակ քննադատելի:
Հոս, անգամ մը եւս նշեմ թէ, վերոյիշեալ երկու կուսակցութիւնները, որոնք Սելինան եւ Մարգարը կը ներկայացնեն, կեդրոնացեալ ձեւով կը գործեն եւ բնականաբար կուսակցութեան շահերը ամէն բանէ վեր կը նկատեն: Բան մը որ տրամաբանական է, բայց երբ ազգայնամոլ որոշ զգացումներ կան, կրնան ծայրայեղութիւններ ստեղծել:
Հ.- Անդրադառնալով Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութեան (HDP) մասին, կարելի՞ է յաւելեալ մանրամասնել կուսակցութեան պահանջները Արեւմուտքէն։

Պ.- Մենք բազմիցս բեմահարթակներէն բացատրած ենք, սրտբացօրէն եւ ամենայն յստակութեամբ թէ, Թուրքիոյ մէջ կարիքը կայ իսկական ժողովրդավարական օրէնքներու կիրարկման եւ ապակեդրոն գործելու դրութեան: Այս գծով, կը կարծէինք թէ, կրցած էինք Արեւմտեան Աշխարհին փոխանցել իսկական իրավիճակը, սակայն դժբախտաբար Արեւմուտքը կուրօրէն կը հետեւի ներկայ Էրտողանեան վարչակարգի մութ հաշիւներուն: Աւելի քան տարի մը առաջ, կը կարծէինք թէ, այս գծով կրցած ենք որոշ յառաջխաղացք արձանագրել, սակայն ներկայ իրավիճակը Թուրքիոյ Արեւելեան շրջաններէն ներս, եւ աւելին Սուրիոյ հիմնահարցին առնչութեամբ, կատարուած իրադարձութիւններն ու Էրտողանի ղեկավարութեան միջամտութիւնները՝ ծայրայեղականներու կողքին, ցոյց կու տան թէ ժողովրդավարութիւն եւ արդարութիւն քարոզող Արեւմուտքը իր կռնակը դարձուցած է Արեւելքի ժողովրդավարութիւն պահանջող եւ անոր համար ալ պայքարող խմբաւորումներուն:
Մտահոգութիւնը այն է թէ, Արեւմտեան երկիրները լաւապէս տեղեակ են թէ ծաւալողապաշտ առաջնորդ մըն է, որ կը ղեկավարէ Թուրքիան, եւ հակառակ ասոր, կը շարունակուին նիւթական օժանդակութիւնները: Ինչ որ կը պատահի այսօր Հալէպի մէջ, միեւնոյնը կրնայ պատահիլ Պոլսոյ մէջ:…Եւ դժբախտաբար Արեւմուտքը պիտի չմտահոգուի փոքրամասնութիւններու առջեւ ցցուած դժնդակ պայմաններով եւ ստեղծուած ահաւոր կացութեամբ:
Կ՛ուղղուինք դէպի բեւեռացում, եւ այս բեւեռացման յանցաւորը Արեւմուտք է: Ինքն է որ հեռացնելով յատկապէս քրիստոնեայ փոքրամասնութիւնները Արեւելքէն կը ստեղծէ նմանօրինակ անհանդուրժելի կացութիւն: Մենք Արեւելքի մէջ, պիտի չուզէինք կրօնամոլ երկիրներ եւ ղեկավարութիւններ, այլ ժողովրդավարական կանոնները գործադրող պետութիւն մը, որ անգամ մը եւս կը կրկնեմ, պէտք է որ գործէ ապակեդրոն ոճով:

Հ.- Այլ մանրամասնութիւն մը, Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութեան (HDP) ծրագրին մէջ յատուկ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ Հայ Դատի հետապնդման գծով մշակումներ կա՞ն:

Պ.- Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութեան ծրագրին մէջ, յստակօրէն կը նշուի Հայոց եւ Ասորիներու Ցեղասպանութիւնն ու այդ գծով կատարուելիք ճանաչման գործընթացը: Մեր կուսակցութեան սկզբունքներէն է, որ այս խնդիրներուն համար պայքարինք միասնաբար, այլ ազգերու հետ:

Հ.- Ատրպէյճանն ու իր լոպպիինկը որքա՞ն դեր կը խաղան թէ խորհրդարանէն եւ թէ ընդհանրապէս քաղաքական-յարաբերական բնագաւառէն ներս:

Պ.- Յստակ է թէ Էրտողան կը փորձէ ամէն գնով օգտուիլ Եւրոպայէն եւ անշուշտ նաեւ ծուղակի մէջ ալ ձգել, բազմիցս նիւթական օժանդակութիւն ստանալով: Միեւնոյն ժամանակ, սակայն խոր եւ սերտ կապ մը գոյութիւն ունի Անգարայի եւ Պաքուի միջեւ: Այս վերջինը, իր նիւթական օժանդակութեամբ եւ լոպպիինկի մեքենան գործի լծելով, շարունակ կ՛արծարծէ Արցախի հիմնահարցը, շարունակ աղաւաղելով պատմութիւնը, եւ շեշտելով թէ Հայաստան հողաշերտեր իւրացուցած է Ատրպէյճանէն: Նկատելի է թէ վերջերս հետզհետէ աւելի կը գործէ ազերի լոպպին: Մտահոգիչ է այս մէկ երեւոյթը: Եւրոպան ու Արեւմուտքը թող յստակօրէն իմանան թէ, նմանօրինակ աղտոտ խաղեր կը սարքուին:

Հ.- Տեղացի թէ այլ յառաջդիմական գաղափարներու տէր քաղաքագէտներու, գրողներու եւ արուեստագէտներու հետ կապեր, եւ մօտէն գործակցութիւններ կը կատարուի՞ն: Օրինակի համար, Գերմանիոյ «Կանաչներ»ու ծագումով թուրք ղեկավար Ճեմ Օզտեմիր, որուն հետեւողական աշխատանքի արդիւնք, կարելի եղաւ Հայոց Ցեղասպանութիւնը ճանչնալ Պունտըսթակէն ներս, կամ հանրածանօթ գրողներ՝ Օրհան Փամուք կամ Էլիֆ Շաֆաք:

Պ.- Մեծ հետաքրքրութեամբ հետեւեցանք Գերմանիոյ Պունտըսթակին մէջ կատարուած անցուդարձերուն, որուն արդիւնք շնորհիւ ծագումով թուրք երեսփոխան Ճեմ Օզտեմիրի («Կանաչներ»), Գերմանիա պատշաճօրէն ճանչցաւ Հայոց Ցեղասպանութիւնը, որ կատարուած էր իր դաշնակից Օսմանական Թուրքիոյ կողմէ: Յոյսով ենք որ, Օզտեմիր կը շարունակէ իր գործունէութիւնը եւ կարելիութիւն կը ստեղծուի գործակցելու:
Հանրածանօթ յօդուածագրերու եւ գրագէտներու գծով, որոշ յուսախաբութիւն մը կարելի է նկատել: Օրինակի համար, վերը նշուած անձնաւորութիւններէն՝ Փամուքը գրեթէ Նիւ Եորքի մէջ կ՛անցնէ իր օրերը, իսկ Շաֆաք արդէն իսկ հաստատուած է Լոնտոն, եւ շարքը երկար է:

Հ.- Իբրեւ եզրակացութիւն: Անցեալ Յունիսի ձախողած պետական հարուածն ու անոր յաջորդող դէպքերու մասին ի՞նչ կարելի է յայտնել:

Պ.- Համեմատած յետ-ընտրական առաջին օրերուն, վատ են ներկայ օրերը, եւ կրնայ պատահիլ որ աւելի ալ վատթարանայ վիճակը: Դծբախտաբար, ինչպէս վերը բացատրեցի, այս ներկայ կացութեան վրայ մեծ դեր ունի Արեւմուտքը: Սակայն յոյսով եմ որ պայքարը պիտի շարունակենք եւ ի վերջոյ ժողովրդավարութիւնը յաղթական դուրս պիտի գայ:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*